Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline

वामनं ब्राह्म॒णं दृष्टवा वराहं च जलोत्थितम्‌ । उद्धृतां धरणीं चैव मूर्ध्ना धारयते तु यः

vāmanam brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā varāhaṃ ca jalotthitam | uddhṛtāṃ dharaṇīṃ caiva mūrdhnā dhārayate tu yaḥ ||

بھیشم نے کہا—جو بامن برہمن کو اور پانی سے ابھرے ہوئے وراہ کو دیکھتا ہے، اور یہ پہچانتا ہے کہ بھگوان نے دھرتی کو اٹھا کر اپنے سر پر دھارا—وہ جگت کے دھارک محافظ کا سمرن کرتا ہے۔

वामनम्the dwarf (Vāmana)
वामनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवामन
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणम्a brāhmaṇa
ब्राह्मणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वराहम्the boar (Varāha)
वराहम्:
Karma
TypeNoun
Rootवराह
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
जलोत्थितम्risen from the water
जलोत्थितम्:
TypeAdjective
Rootजल-उत्थित
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
उद्धृताम्uplifted, raised up
उद्धृताम्:
TypeAdjective
Rootउद्-धृत
FormFeminine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
धरणीम्the earth
धरणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootधरणी
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
धारयतेsupports, bears
धारयते:
TypeVerb
Rootधृ
FormPresent (Lat), Ātmanepada, Third, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Vāmana
V
Varāha
J
Jala (waters)
D
Dharaṇī (Earth)