Shloka 19
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
Devanagari script
भूतानि चैव सर्वाणि अग्रत: पृष्ठतोडपि वा । उच्छिष्ट वापि चि्छिद्रेषु वर्जयन्ति तपोधना:
Translation
تپودھن لوگ آگے سے یا پیچھے سے آنے والے تمام بھوت-جانداروں سے کنارہ کرتے ہیں—ان سے دور ہٹ جاتے ہیں۔ اسی طرح آفت کے وقت بھی وہ اُچّھِشٹ چیز اور سوراخ دار (ناپاک) جگہوں کی چیز کو ہمیشہ ترک کرتے ہیں۔
Word by Word
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
अग्रतःin front/from the front
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
पृष्ठतःfrom behind/at the back
पृष्ठतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
उच्छिष्टम्leftover/impure food
उच्छिष्टम्:
Karma
TypeNoun
Rootउच्छिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
छिद्रेषुin holes/crevices
छिद्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootछिद्र
FormNeuter, Locative, Plural
वर्जयन्तिavoid/shun
वर्जयन्ति:
TypeVerb
Rootवर्ज्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तपोधनाःascetics (whose wealth is austerity)
तपोधनाः:
Karta
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
बलदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes