Shloka 2
भीष्म उवाच साम्ना प्रसाद्यते कश्नचिद् दानेन च तथा पर: । पुरुषप्रकृतिं ज्ञात्वा तयोरेकतरं भजेत्,भीष्मजीने कहा--बेटा! कोई मनुष्य सामसे प्रसन्न होता है और कोई दानसे। अतः पुरुषके स्वभावको समझकर दोनोंमेंसे एकको अपनाना चाहिये
bhīṣma uvāca | sāmnā prasādyate kaścid dānena ca tathā paraḥ | puruṣa-prakṛtiṁ jñātvā tayor ekataraṁ bhajet ||
بھیشم نے کہا— کوئی شخص نرمی اور تسلی (سام) سے راضی ہوتا ہے اور کوئی عطیہ و بخشش (دان) سے۔ اس لیے آدمی کی فطرت کو سمجھ کر ان دونوں میں سے جو طریقہ مناسب ہو، وہی اختیار کرنا چاہیے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
People respond differently to different approaches; one should discern an individual’s temperament and then use an appropriate ethical means—either gentle conciliation (sāman) or generosity through gifts (dāna)—to achieve harmony or cooperation.
In Bhishma’s instruction on dharma and proper conduct, he advises the listener that effective and righteous dealing with others requires reading their nature: some are pacified by respectful persuasion, others by material help or gifts, so one should choose the suitable method.