Shloka 66
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
Devanagari script
दस वर्षोतक वानर, पाँच वर्षोतक चूहा और छ: महीनोंतक कुत्ता होकर वह मनुष्यका जन्म पाता है ।।
Transliteration
daśa varṣāṇi vānaro bhūtvā pañca varṣāṇi mūṣako bhūtvā ṣaṇmāsān śvā bhūtvā sa manuṣyajanma prāpnoti || nyāsāpahartā tu naro yamasya viṣayaṃ gataḥ | saṃsārāṇāṃ śataṃ gatvā kṛmiyōnau prajāyate ||
Translation
دس برس بندر، پانچ برس چوہا اور چھ ماہ کتا بن کر وہ انسانی جنم پاتا ہے۔ مگر جو شخص دوسرے کی سپرد کی ہوئی امانت (نیاس) ہڑپ کر لے، وہ یم کے دائرۂ اقتدار میں جاتا ہے؛ سو جنموں میں بھٹک کر آخرکار کیڑے کی کوکھ میں پیدا ہوتا ہے۔
Word by Word
न्यासापहर्ताone who steals a deposit/trust
न्यासापहर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootन्यास-अपहर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नरःman/person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
यमस्यof Yama
यमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Genitive, Singular
विषयम्domain/realm
विषयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Accusative, Singular
गतःgone (having gone)
गतः:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
संसाराणाम्of transmigrations/existences
संसाराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंसार
FormMasculine, Genitive, Plural
शतम्a hundred
शतम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone/passed through
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
कृमियोनौin the womb/species of a worm
कृमियोनौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृमि-योनि
FormFeminine, Locative, Singular
प्रजायतेis born/arises
प्रजायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormLat (present), Atmanepada, Third, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
य
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)य
यम (Yama)व
वानर (monkey)च
चूहा/मूषक (mouse/rat)क
कुत्ता/श्वान (dog)क
कृमि (worm)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes