Shloka 43
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
कोटीशतसहस्रं च तेषु लोकेषु मोदते । तथा वह पुण्डरीकके समान श्वेत वर्णोका विमान पाता है। दीप्तिमान् सूर्य और अग्निके समान तेजस्विनी और दिव्यमालाधारिणी रुद्रकन्याएँ उसे सनातन अन्तरिक्ष-लोकमें ले जाती हैं और वहाँ वह एक कल्प लाख करोड़ एवं अठारह हजार वर्षोतक सुख भोगता है ।।
koṭiśatasahasraṃ ca teṣu lokeṣu modate | tathā sa puṇḍarīkake samānaśvetavarṇakaṃ vimānaṃ prāpnoti | dīptimān sūryāgnisamaṃ tejasvinīṃ divyamālādhāriṇīś ca rudrakanyāḥ taṃ sanātane ’ntarikṣaloke nayanti | tatra sa ekaṃ kalpaṃ lakṣakoṭiṃ ca aṣṭādaśasahasraṃ varṣāṇi sukhaṃ bhuṅkte || yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte daśāhe vai gate gate
وہ اُن جہانوں میں کروڑوں، سینکڑوں اور ہزاروں کے بیچ مسرور رہتا ہے۔ سفید کنول کے مانند روشن وِمان پا کر، سورج اور آگ کی مانند تاباں، الٰہی ہاروں سے آراستہ رُدر کی کنواریاں اسے ابدی بینُ السّمائی لوک میں لے جاتی ہیں۔ وہاں وہ کَلپ کے برابر طویل مدت—لاکھوں، کروڑوں اور مزید اٹھارہ ہزار برس تک—سعادت و سرور بھوگتا ہے۔ (آگے:) مگر جو ایک برس تک، ہر دس دن گزرنے پر، حصہ لیتا ہے…
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the doctrine of karmic fruition: righteous or meritorious conduct yields exalted posthumous results—joy in higher realms, divine conveyance (vimāna), and long-lasting bliss measured in cosmic time. It frames ethical living as having tangible metaphysical consequences.
Bhīṣma describes the reward granted to a meritorious person: he delights in celestial worlds, receives a lotus-white vimāna, and is escorted by radiant Rudra’s maidens to the eternal antarikṣa-loka, where he enjoys happiness for an immense duration. The final fragment signals a transition to the next rule or comparison involving ten-day periods and a year.