Shloka 9

Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity

Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda

Devanagari script

दशैकरात्रान्‌ दशपज्चरात्रा- नेकादशैकादशकान क्रतूंश्न । ज्योतिष्टोमानां च शतं यदिष्ट॑ फलेन तेनापि च नागतो5हम्‌

Transliteration

Bhagīratha uvāca — daśaikarātrān daśapañcarātrān ekādaśaikādaśakān kratūṃś ca | jyotiṣṭomānāṃ ca śataṃ yad iṣṭaṃ phalena tenāpi ca nāgato 'ham ||

Translation

بھگیرتھ نے کہا—“میں نے ایک رات میں پورے ہونے والے دس یَجْن، پانچ راتوں میں پورے ہونے والے دس یَجْن، گیارہ راتوں میں ختم ہونے والے گیارہ کرتو، اور جیوْتِشٹوم نام کے سو یَجْن بھی کیے؛ مگر ان اعمال کے ثواب سے بھی میں یہاں نہیں آیا۔”

Word by Word

• दश: ten
• दश: Karma
• Type: Adjective
• Root: दश
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• एकरात्रान्: one-night (rites)
• एकरात्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: एकरात्र
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• दश: ten
• दश: Karma
• Type: Adjective
• Root: दश
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• पञ्चरात्रान्: five-night (rites)
• पञ्चरात्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पञ्चरात्र
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• एकादश: eleven
• एकादश: Karma
• Type: Adjective
• Root: एकादश
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• एकादशकान्: eleven-night (rites)/elevenfold rites
• एकादशकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: एकादशक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• क्रतून्: sacrifices
• क्रतून्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्रतु
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• ज्योतिष्टोमानाम्: of Jyotiṣṭoma sacrifices
• ज्योतिष्टोमानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: ज्योतिष्टोम
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• यत्: which/that
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• इष्टम्: performed/sacrificed (desired rite)
• इष्टम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: इष्ट
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• फलेन: by/with the fruit (result)
• फलेन: Karana
• Type: Noun
• Root: फल
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• तेन: by that
• तेन: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• अपि: even/also
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• आगतः: come/arrived
• Type: Verb
• Root: आगत
• Form: Perfective (past participle), Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अहम्
• Form: Nominative, Singular

Speaker

भगीरथ उवाच

Characters & Entities

• Bhagīratha
• kratu (Vedic sacrifices)
• Jyotiṣṭoma (Soma-sacrifice)