Shloka 6
Paurava-vaṃśa-kathana (Account of the Paurava Lineage) | महाभारत आदि पर्व अध्याय ८९
वैशम्पायन उवाच ततः प्रहायामरराजजुष्टान् पुण्याँलल्लोकान् पतमानं ययातिम् | सम्प्रेक्ष्य राजर्षिवरो5ष्टकस्त- मुवाच सद्धर्मविधानगोप्ता,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर देवराज इन्द्रके सेवन करनेयोग्य पुण्यलोकोंका परित्याग करके राजा ययाति नीचे गिरने लगे। उस समय राजर्षियोंमें श्रेष्ठ अष्टकने उन्हें गिरते देखा। वे उत्तम धर्म-विधिके पालक थे। उन्होंने ययातिसे कहा
vaiśampāyana uvāca | tataḥ prahāyāmararāja-juṣṭān puṇyān lokān patamānaṃ yayātim | samprekṣya rājarṣi-varo ’ṣṭakas tam uvāca sad-dharma-vidhāna-goptā ||
وَیشَمپایَن نے کہا—اے جنمیجَے! پھر اِندر کے قابلِ سَیون اُن پُنّیہ لوکوں کو چھوڑ کر راجا یَیاتی نیچے کی طرف گرنے لگا۔ اسے گرتا دیکھ کر راج رِشیوں میں برتر اَشٹک—جو سَدھرم کے احکام کا نگہبان تھا—یَیاتی سے مخاطب ہوا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even exalted heavenly attainments based on merit (puṇya) are not permanent; when merit is exhausted, one falls. The verse frames Aṣṭaka as a guardian of dharma, implying that ethical order and right conduct—not mere celestial enjoyment—are central to lasting spiritual understanding.
Yayāti, after enjoying Indra-associated meritorious worlds, begins to fall from those realms. Aṣṭaka, renowned among royal sages and described as a protector of dharma’s ordinances, sees Yayāti’s descent and prepares to address him.