Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Adhyaya 8: Yogasthanas, Ashtanga Yoga, Pranayama-Siddhi, and Shiva-Dhyana leading to Samadhi

प्राणः स्वदेहजो वायुर् यमस्तस्य निरोधनम् त्रिधा द्विजैर्यमः प्रोक्तो मन्दो मध्योत्तमस् तथा

prāṇaḥ svadehajo vāyur yamastasya nirodhanam tridhā dvijairyamaḥ prokto mando madhyottamas tathā

پران اپنے ہی جسم میں پیدا ہونے والی حیاتی ہوا ہے؛ اس کا روکنا ‘یَم’ ہے۔ اہلِ دِوِج نے اس یم کو تین قسم کہا ہے—ہلکا، درمیانہ اور اعلیٰ۔

प्राणः (prāṇaḥ)vital breath, life-force
प्राणः (prāṇaḥ):
स्वदेहजः (svadehajaḥ)born from one’s own body, arising within
स्वदेहजः (svadehajaḥ):
वायुः (vāyuḥ)wind, vital air
वायुः (vāyuḥ):
यमः (yamaḥ)restraint, disciplined control
यमः (yamaḥ):
तस्य (tasya)of that (prāṇa)
तस्य (tasya):
निरोधनम् (nirodhanam)checking, restraining, cessation
निरोधनम् (nirodhanam):
त्रिधा (tridhā)threefold
त्रिधा (tridhā):
द्विजैः (dvijaiḥ)by the twice-born (learned Brahmins)
द्विजैः (dvijaiḥ):
यमः (yamaḥ)yama/discipline
यमः (yamaḥ):
प्रोक्तः (proktaḥ)declared, taught
प्रोक्तः (proktaḥ):
मन्दः (mandaḥ)mild, gentle
मन्दः (mandaḥ):
मध्यः (madhyaḥ)middle, moderate
मध्यः (madhyaḥ):
उत्तमः (uttamaḥ)highest, excellent
उत्तमः (uttamaḥ):
तथा (tathā)thus, in that manner
तथा (tathā):

Suta Goswami (narrating yogic discipline as transmitted in the Purāṇic teaching stream)