Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 36

Cosmic Manifestation, Mahāmāyā’s Mandate, Varṇāśrama-Dharma, and the Unity of the Trimūrti

यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहम् / अध्यापनं चाध्ययनं षट् कर्माणि द्विजोत्तमाः

yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ brāhmaṇasya pratigraham / adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ ṣaṭ karmāṇi dvijottamāḥ

یَجْن کرنا، دوسروں کے لیے یَجْن کرانا، دان دینا، اور برہمن کے لیے دان قبول کرنا؛ پڑھانا اور پڑھنا—اے دِوِجوں میں برتر، یہ چھ کرم ہیں۔

yajanamsacrificing (performing yajña)
yajanam:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootyajana (प्रातिपदिक; from yaj धातु)
FormNapुṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; here in list as predicate-noun
yājanamcausing others to sacrifice (officiating)
yājanam:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootyājana (प्रातिपदिक; causative sense from yaj धातु)
FormNapुṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; item in enumeration
dānamgiving, donation
dānam:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक; from dā धातु)
FormNapुṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana
brāhmaṇasyaof a Brahmin
brāhmaṇasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी/Genitival relation)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
pratigrahamaccepting (gifts)
pratigraham:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootprati + graha (प्रातिपदिक; from grah धातु)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; item in enumeration
adhyāpanamteaching
adhyāpanam:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootadhyāpana (प्रातिपदिक; causative from adhi+ī/adhī धातु)
FormNapुṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
adhyayanamstudying
adhyayanam:
Viśeṣya (विषय/Item in enumeration)
TypeNoun
Rootadhyayana (प्रातिपदिक; from adhi+ī/adhī धातु)
FormNapुṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana
ṣaṭsix
ṣaṭ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootṣaṣ (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNumeral adjective; indeclinable-like form used with neuter plural 'karmāṇi'
karmāṇiacts, duties
karmāṇi:
Karta (कर्ता/Subject) (of implied 'are')
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Prathamā, Bahuvacana
dvija-uttamāḥO best of the twice-born
dvija-uttamāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana/Prathamā, Bahuvacana; address to audience; karmadhāraya: dvijāḥ eva uttamāḥ

Sūta (narrator) conveying the Kurma Purana’s dharma-teaching (general śāstric instruction)

Primary Rasa: shanta

B
Brahmana
D
Dharma
Y
Yajna
V
Veda

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it frames dharma through disciplined action—Vedic study, sacrifice, giving, and teaching—seen in Purāṇic tradition as purifying conduct that supports higher realization.

No explicit yoga technique is taught here; the verse emphasizes karma-dharma—yajña, dāna, and svādhyāya (study/recitation)—as foundational disciplines that steady the mind and prepare one for later yogic instruction in the Kurma Purana.

It does not mention Śiva or Viṣṇu explicitly; it presents a shared dharma-framework (yajña, dāna, svādhyāya) that the Kurma Purana later integrates with its Śaiva-Vaiṣṇava synthesis and Pāśupata-oriented spirituality.