Shloka 145

Dāna as Prāyaścitta; Deathbed Gifts; Antyeṣṭi Procedures; Nārāyaṇa-bali for Untimely Deaths

Devanagari script

वृन्ताकं वृषणद्वन्द्वे लिङ्गे स्याद्गृञ्जनं शुभम् / घृतं नाभ्यां प्रदेयं स्यात्कौ पीने च त्रपुस्मृतम्

Transliteration

vṛntākaṃ vṛṣaṇadvandve liṅge syādgṛñjanaṃ śubham / ghṛtaṃ nābhyāṃ pradeyaṃ syātkau pīne ca trapusmṛtam

Translation

خصیوں کے جوڑے کی بیماری میں وِرِنتاک، اور عضوِ مردانہ کے عوارض میں مبارک گِرِنجن کہا گیا ہے۔ ناف پر گھی لگایا جائے، اور کَپڑے کے نیچے والے حصے کی سوجن میں تَرَپُو مذکور ہے۔

Word by Word

• वृन्ताकम्: eggplant (brinjal)
• वृन्ताकम्: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: वृन्ताक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सन्दर्भतः प्रथमा—विधेय/नामनिर्देश)

• वृषणद्वन्द्वे: in the pair of testicles
• वृषणद्वन्द्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृषण (प्रातिपदिक) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वृषणयोः द्वन्द्वः = pair of testicles)

• लिङ्गे: in the phallus
• लिङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्यात्: should be / may be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• गृञ्जनम्: carrot (gṛñjana)
• गृञ्जनम्: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: गृञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (विधेय)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गृञ्जनम्)

• घृतम्: ghee
• घृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नाभ्याम्: by/with the two navels
• नाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया/पञ्चमी-विभक्ति, द्विवचन (सन्दर्भतः तृतीया—करण/साधन: "by/through the two navels"; पाठभेदे नाभ्याम् = नाभि-द्वयेन)

• प्रदेयम्: to be given/placed
• प्रदेयम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √दा (धातु) → प्रदेय (कृदन्त; भाव्य/कर्तव्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तव्यतार्थक-भाव्य (gerundive), विशेषण (घृतम्)

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कौ: in the two (uncertain reading)
• कौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: का (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (सन्दर्भतः सप्तमी अपेक्षिता; पाठे 'कौ' अस्पष्ट—सम्भाव्यः 'कुक्षौ/कक्षौ/कौ' इति पाठभेदः)

• पीने: in the plump/fleshy (part)
• पीने: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: पीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्थान-निर्देशे)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-निपात

• त्रपुस्मृतम्: called 'trapu' (cucumber/gourd, per lexicon)
• त्रपुस्मृतम्: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: त्रपु (प्रातिपदिक) + स्मृत (कृदन्त; √स्मृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (त्रपु इति स्मृतम् = called 'trapu')

Speaker

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra in the Garuda Purana dialogue frame)

Philosophical Teaching

Concept: Care of the body as a support for dharma; pragmatic healing knowledge can be part of righteous living.

Vedantic Theme: Śarīra as sādhanā-sādhana (instrument for practice) when maintained without attachment.

Application: Seek timely, appropriate treatment; apply remedies with cleanliness and moderation; consult qualified practitioners where possible.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana (Uttara/other sections) where āyurveda, dravya-guṇa, and household remedies are listed (general internal parallel)

Characters & Entities

• Garuda
• Vishnu

FAQs

What is the importance of listing remedies in the Garuda Purana (Preta Kanda)?

This verse shows that, alongside afterlife teachings, the Garuda Purana also preserves practical guidance—here, a terse catalog of prescribed substances for specific bodily afflictions.

How does this verse explain the path of the soul?

It does not directly describe the soul’s journey; instead, within the broader Preta Kanda setting, it functions as ancillary instruction—practical prescriptions embedded in the Vishnu–Garuda discourse.

Practical application of this wisdom today?

Treat it as a historical textual prescription list: use it for study and cross-reference with Ayurveda/traditional materia medica, while relying on qualified medical advice for diagnosis and treatment.