Shloka 89

Veṅkaṭeśa-Māhātmya: Varāha Prelude, Descent of Śeṣācala, Svāmipuṣkariṇī and the Network of Tīrthas

with Dāna-Lakṣaṇas

ब्रह्मतीर्थे च संस्नाय श्रोतव्या वै हरेः कथा / गण्डिकायाः शिलायाश्च लक्ष्मीनारायणस्य तु

brahmatīrthe ca saṃsnāya śrotavyā vai hareḥ kathā / gaṇḍikāyāḥ śilāyāśca lakṣmīnārāyaṇasya tu

برہمتیرتھ میں غسل کرکے ہری کی کَتھا ضرور سننی چاہیے—خصوصاً گنڈیکا اور لکشمی-نارائن کی مقدس شِلا کے حوالے سے۔

ब्रह्मतीर्थेat the Brahma-tīrtha
ब्रह्मतीर्थे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्म-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
संस्नायhaving bathed
संस्नाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-स्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund, absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)
श्रोतव्याshould be heard
श्रोतव्या:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + तव्य (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)
हरेःof Hari
हरेः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
कथाstory/discourse
कथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्ता/विषय
गण्डिकायाःof the Gaṇḍikā (stone)
गण्डिकायाः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootगण्डिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
शिलायाःof the stone
शिलायाः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
लक्ष्मीनारायणस्यof Lakṣmīnārāyaṇa
लक्ष्मीनारायणस्य:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी-नारायण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Snana (outer purification) and shravana of Hari-katha (inner purification) at a tirtha amplify devotion; sacred objects (shila) anchor remembrance.

Vedantic Theme: Bhakti as a purifier of mind; shravana as a primary limb leading toward steady contemplation (nididhyasana).

Application: On pilgrimage or at home, combine ritual bathing/cleanliness with attentive listening/reading of Hari-katha; keep a sacred symbol (shila/salagrama) as a focus for daily worship.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha (sacred ford) / sacred river-place / sacred stone

Related Themes: Garuda Purana: tirtha-mahatmya and Hari-katha prescriptions in adjacent verses of 3.26; Garuda Purana: emphasis on shravana-kirtana of Vishnu (general)

H
Hari
L
Lakshmi-Narayana
B
Brahma-tirtha
G
Gandika
S
Shila

FAQs

This verse presents Brahma-tīrtha bathing (snāna) as a purificatory act that supports spiritual merit, especially when paired with devotional hearing of Hari’s sacred discourse.

It links external purification (tīrtha-snana) with inner purification (śravaṇa of Hari-kathā), indicating that devotional listening is central even alongside pilgrimage rites.

Combine simple acts of cleanliness and sacred remembrance with regular listening/reading of Vishnu-oriented teachings (Hari-kathā), treating devotion as the core practice rather than ritual alone.