Shloka 68

Mahālakṣmī’s Forms, Brahmā’s Fourfold Origin, Vāyu’s Names and Soteriology, and Bhāratī’s Manifestations

Devanagari script

अतो रोचननामासौ मरुदंशः प्रकीर्तितः रामावतारे हनुमान्रामकार्यार्थसाधकः / स एव भीमसेनस्तु जातो भूम्यां महाबलः

Transliteration

ato rocananāmāsau marudaṃśaḥ prakīrtitaḥ rāmāvatāre hanumānrāmakāryārthasādhakaḥ / sa eva bhīmasenastu jāto bhūmyāṃ mahābalaḥ

Translation

اسی لیے وہ ‘روچن’ کے نام سے، مرُتوں کا ایک اَمش، مشہور ہے۔ رام اوتار میں وہ ہنومان بن کر رام کے کام کو پورا کرنے والا ہوا؛ اور وہی زمین پر مہابلی بھیم سین کے روپ میں پیدا ہوا۔

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (हेतु/Reason marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थकः (therefore)

• रोचन-नाम: named Rocaṇa
• रोचन-नाम: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रोचन (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘असौ’ इत्यस्य विशेषणम्—‘रोचन-नाम (having the name Rocaṇa)’

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम

• मरुत्-अंशः: a portion/aspect of Marut (Vāyu)
• मरुत्-अंशः: Apposition (समानाधिकरण/Identifier)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘असौ’ इत्यस्य समानाधिकरणम्

• प्रकीर्तितः: is proclaimed
• प्रकीर्तितः: Kriyā-pradhāna (क्रियार्थ/Predicative)
• Type: Adjective
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘असौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• राम-अवतारे: in the incarnation of Rāma
• राम-अवतारे: Adhikaraṇa (अधिकरण/Context)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + अवतार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• राम-कार्य-अर्थ-साधकः: accomplisher of Rāma’s tasks/purposes
• राम-कार्य-अर्थ-साधकः: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: राम (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + साधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘हनुमान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• एव: indeed, only
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थकः (emphatic particle)

• भीमसेनः: Bhīmasena
• भीमसेनः: Apposition (समानाधिकरण/Identifier)
• Type: Noun
• Root: भीमसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• तु: but/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; विरोध/अन्वयार्थकः (contrastive particle)

• जातः: was born
• जातः: Kriyā-pradhāna (क्रियार्थ/Predicative)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूम्याम्: on the earth
• भूम्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• महा-बलः: very strong, mighty
• महा-बलः: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः/भीमसेनः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Lord Vishnu

Philosophical Teaching

Concept: One divine aṁśa manifests across yugas to serve avatāra-kārya: Hanumān as Rāma-kārya-sādhaka; Bhīma as mahābala instrument of dharma.

Vedantic Theme: Eka-śakti in many upādhis: continuity of a single power-stream (aṁśa) expressing through different bodies and roles.

Application: Model steadfast service: align personal strength with righteous purpose (kārya-sādhana) rather than egoic display.

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: region

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.16 (Marut-aṁśa/avatāra identifications across yugas)

Characters & Entities

• Maruts
• Rama
• Hanuman
• Bhimasena

FAQs

What is the importance of aṁśa (divine portion) in the Garuda Purana?

This verse uses marudaṁśa to show that great heroes can manifest as partial expressions of divine powers, linking multiple lifetimes/roles (Rocana → Hanuman → Bhimasena) under a single spiritual source.

How does this verse connect Hanuman and Bhimasena?

It identifies them as manifestations of the same being: first as Hanuman in Rama’s avatara to fulfill Rama’s mission, and later as Bhimasena on earth endowed with immense strength.

Practical application of this wisdom today?

See strength and capability as meant for dharmic service—like Hanuman using power for Rama’s work—so one’s talents are directed toward duty, devotion, and protection of righteousness.