Shloka 99

Purusha-Strī-Lakṣaṇa (Samudrika-śāstra): Marks of Kingship, Wealth, Longevity, and Conduct

कठिनौ रोमशा शस्ता मृदुग्रीवा च कम्बुभा / आरक्तावधरौ श्रेष्ठौ मांसलं वर्तुलं मुखम्

kaṭhinau romaśā śastā mṛdugrīvā ca kambubhā / āraktāvadharau śreṣṭhau māṃsalaṃ vartulaṃ mukham

جسم مضبوط اور روئیں دار، خوش ساختہ ہو؛ گردن نرم اور صدف نما (شنگھ سمان) گلا ہو۔ ہونٹ عمدہ اور سرخی مائل ہوں؛ چہرہ گوشت آلود اور گول ہو۔

कठिनौhard/firm (two)
कठिनौ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकठिन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual)
रोमशौhairy (two)
रोमशौ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootरोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
शस्तौwell-formed/praised (two)
शस्तौ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootशस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
मृदुग्रीवाhaving a soft neck
मृदुग्रीवा:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमृदु (प्रातिपदिक) + ग्रीवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कम्बुभाconch-like (in lustre/shape)
कम्बुभा:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootकम्बु (प्रातिपदिक) + भा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आरक्तौreddish (two)
आरक्तौ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootआ-रक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
अधरौlips (two)
अधरौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
श्रेष्ठौexcellent (two)
श्रेष्ठौ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
मांसलम्fleshy
मांसलम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमांसल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
वर्तुलम्round
वर्तुलम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootवर्तुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुखम्face/mouth
मुखम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Śubha-lakṣaṇa: auspicious bodily marks as indicators of refinement, fortune, and suitability.

Vedantic Theme: Guṇa–karma and prārabdha reflected in embodied characteristics; the body as a field where past causes appear as signs (nimitta).

Application: Use as a traditional checklist for describing/visualizing an ideal form in narrative, iconographic, or matrimonial/auspicious assessment contexts, with ethical restraint (non-harmful, non-discriminatory use).

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.65.100-103 (continuation of lakṣaṇa descriptions)

FAQs

This verse lists auspicious bodily features, reflecting the Purana’s tradition of linking outward marks with inner disposition and merit (puṇya) in a dharmic framework.

It does not directly discuss the after-death journey; instead, it belongs to descriptive teachings on characteristics and marks, which the text often associates with one’s accumulated karma and qualities.

Use it as a reminder to prioritize inner virtues and ethical conduct (dharma), treating outward descriptions as symbolic indicators rather than grounds for judging others.