Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 59›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Nakṣatra-Devatā Enumeration and Muhūrta Rules for Travel, Rites, and Yogas

Devanagari script

नामाष्टपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः (अथ ज्योतिः शास्त्रम्) सूत उवाच / ज्योतिश्चक्रं भुवो मानमुक्त्वा प्रोवाच केशवः / चतुर्लक्षं ज्योतिषस्य सारं रुद्राय सर्वदः

Transliteration

nāmāṣṭapañcāśattamo 'dhyāyaḥ (atha jyotiḥ śāstram) sūta uvāca / jyotiścakraṃ bhuvo mānamuktvā provāca keśavaḥ / caturlakṣaṃ jyotiṣasya sāraṃ rudrāya sarvadaḥ

Translation

سوت نے کہا—فلکی چکر اور زمین کی پیمائش بیان کرکے، پھر کیشو نے ہمیشہ عطا کرنے والے رودر کو علمِ نجوم کا خلاصہ—چار لاکھ (تعلیمات)—سنایا۔

Word by Word
नामname, titled
नाम:
Visheshya (Head/विशेष्य)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; शीर्षक-प्रयोगः
अष्टeight
अष्ट:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत् समासाङ्ग (पूर्वपद)
पञ्चाशत्fifty
पञ्चाशत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeAdjective
Rootपञ्चाशत् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, समासाङ्ग (मध्यपद)
तमःfifty-eighth
तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट-पञ्चाशत्-तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अथnow, then
अथ:
Discourse marker (सम्बन्ध/प्रस्तावना)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भसूचक (particle)
ज्योतिःastronomy/astrology; light
ज्योतिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; शीर्षकाङ्ग
शास्त्रम्treatise, science
शास्त्रम्:
Visheshya (Head/विशेष्य)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ज्योतिःastral/astronomy
ज्योतिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (पूर्वपद)
चक्रम्circle, wheel
चक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भुवःof the earth
भुवः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (सम्बन्ध/Genitive)
मानम्measure, extent
मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
उक्त्वाhaving stated
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया
प्रोवाचdeclared, spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-
केशवःKeśava (Viṣṇu)
केशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चतुःfour
चतुः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, समासाङ्ग (पूर्वपद)
लक्षम्one hundred thousand (lakṣa)
लक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; संख्यावाचक-परिमाण
ज्योतिषस्यof astrology/astronomy
ज्योतिषस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्योतिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
सारम्essence, summary
सारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
रुद्रायto Rudra
रुद्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन (सम्प्रदान/Dative)
सर्वदःgiver of all
सर्वदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्वद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे/कर्तृवाचक विशेषणम्
Speaker

Sūta

Philosophical Teaching

Concept: Sacred knowledge (śāstra) as a revealed, structured means to understand cosmic order (ṛta) and time.

Vedantic Theme: Īśvara as source of vidyā; time/order as divine governance (kāla-niyati under Bhagavān)

Application: Use jyotiḥ principles for calendrical discipline (tithi/nakṣatra awareness), ritual timing, and ethical planning without fatalism.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: cosmography/astronomy

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.59 (Jyotiḥśāstra chapter opening); Garuda Purana later sections on dāna/vrata timing (general linkage via calendrics)

Characters & Entities
S
Sūta
K
Keśava (Vishnu)
R
Rudra (Shiva)

FAQs

This verse introduces Jyotiḥ-Śāstra as a formal subject within the Purana, presented as an essential sacred science taught by Keśava after explaining cosmic structure (the celestial wheel and the earth’s measure).

It does not directly describe the soul’s post-death journey; instead, it signals a shift to cosmology and Jyotiṣa, which traditionally supports dharmic timing (muhūrta, rites) that can frame life-cycle and ritual practices.

Use it as a reminder that traditional practice links cosmology and ethical-ritual life: learn Jyotiṣa responsibly for choosing auspicious timings and understanding calendrical duties without superstition.

←Previous Verse
Next Verse→