Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 58›Shloka 17
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 17

Measurements of the Sun’s Chariot, the Wheel of Time, and the Retinues of the Solar Months; Chariots of Soma and the Grahas

Devanagari script

क्रतुर्भर्गस्तथोर्णायुः स्फूर्जः कर्कोटकस्तथा / अरिष्टनेमिश्चैवान्या पूर्वचित्तिवर्रात्सराः / पौषमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले

Transliteration

kraturbhargastathorṇāyuḥ sphūrjaḥ karkoṭakastathā / ariṣṭanemiścaivānyā pūrvacittivarrātsarāḥ / pauṣamāse vasantyete sapta bhāskaramaṇḍale

Translation

پوش کے مہینے میں بھاسکر منڈل (سورج کے گولے) کے اندر یہ سات بستے ہیں—کرتُو، بھَرگ، اُرنایُو، سْفُورج، کرکوٹک، اَرِشْٹ نیمی؛ اور دیگر—پُوروچِتّی اور وَرّاتْسَر۔

Word by Word
क्रतुःKratu (name)
क्रतुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
भर्गःBharga (name)
भर्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकारवाचक
उर्णायुःUrṇāyu (name)
उर्णायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउर्णायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
स्फूर्जःSphūrja (name)
स्फूर्जः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्फूर्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
कर्कोटकःKarkoṭaka (name)
कर्कोटकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्कोटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकारवाचक
अरिष्टनेमिःAriṣṭanemi (name)
अरिष्टनेमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअरिष्टनेमि (प्रातिपदिक: अरिष्ट + नेमि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम); कर्मधारय-समास
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
अन्याःothers
अन्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (qualifying apsarases)
पूर्वचित्तिःPūrvacitti (apsaras name)
पूर्वचित्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूर्वचित्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम); कर्मधारय-समास
वर्रात्सराःVarrātsarāḥ (apsarases; name as in text)
वर्रात्सराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्रात्सरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (नाम; पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
पौषमासेin the month of Pauṣa
पौषमासे:
Adhikarana (Location/Time अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौषमास (प्रातिपदिक: पौष + मास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पौषस्य मासः)
वसन्तिdwell/abide
वसन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सर्वनाम)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (अव्यय/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक (numeral; indeclinable in this use)
भास्करमण्डलेin the solar orb
भास्करमण्डले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभास्करमण्डल (प्रातिपदिक: भास्कर + मण्डल)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भास्करस्य मण्डलम्)
Speaker

Lord Viṣṇu (in dialogue with Garuḍa)

Philosophical Teaching

Concept: Multiplicity of names/functions within one solar locus suggests unity-in-diversity of cosmic operations.

Vedantic Theme: Ekaṃ sat—functional plurality (devatā-bheda) operating within a single cosmic principle; the Sun as a manifest support for Brahman/Īśvara’s order.

Application: Contemplate the one light (Sūrya) behind many functions; practice ekāgratā by using sunrise as a daily anchor for mantra/japa.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: celestial sphere

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.58.16–20 (monthly solar residents; sages and gandharvas praising Sūrya)

Characters & Entities
K
Kratu
B
Bharga
O
Orṇāyu
S
Sphūrja
K
Karkoṭaka
A
Ariṣṭanemi
P
Pūrvacitti
B
Bhāskara (Sun)

FAQs

This verse preserves a month-wise cosmological mapping, identifying specific divine/semidivine names associated with the Sun’s sphere during Pauṣa, used for calendrical and devotional understanding.

Indirectly: it frames the universe as structured into spheres (like the Sun’s orb) governed by named powers, a backdrop to the Purāṇa’s broader teachings on cosmic order that the soul traverses under dharma and karma.

Use it to deepen month-specific worship or saṅkalpa (Pauṣa observances) by remembering the Purāṇic cosmology and cultivating reverence for cosmic order (ṛta/dharma).

←Previous Verse
Next Verse→