Shloka 43

Āhnika-Dharma: Dawn Purification, Sandhyā-Upāsanā, Tarpana, Pañca-Mahāyajñas, and Aśauca Rules

लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः / अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैरालिङ्गैर्वारुणैः शुभैः

lepayitvā tu tīrasthastalliṅgaireva mantrataḥ / abhimantrya jalaṃ mantrairāliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ

دریا کے کنارے کھڑے ہو کر، انہی علامات سے وابستہ منتروں کا جپ کرتے ہوئے لیپ کرے۔ پھر انہی سے متعلق مبارک وارُṇ منتر پڑھ کر پانی کو ابھِمنتریت کرے۔

लेपयित्वाhaving smeared/applied
लेपयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootलेपयित्वा (कृदन्त; √लिप् (धातु), णिच् causative)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘लेपयित्वा’
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विशेषार्थ particle)
तीरस्थःstanding on the bank
तीरस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतीर + स्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सप्तमी-तत्पुरुष): ‘तीरे स्थितः’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
लिङ्गैःwith the signs/marks (liṅgas)
लिङ्गैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण)
मन्त्रतःby means of mantras/ritually
मन्त्रतः:
Karana (Instrument/करण)
TypeIndeclinable
Rootमन्त्रतः (अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्यय; ‘मन्त्रेण/मन्त्रमार्गेण’)
अभिमन्त्र्यhaving consecrated (by mantra)
अभिमन्त्र्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअभिमन्त्र्य (कृदन्त; √मन्त्र् (धातु) + अभि)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘अभिमन्त्र्य’ (having consecrated by mantra)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
आलिङ्गैःwith ‘āliṅga’ (specific)
आलिङ्गैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (मन्त्रान् विशेषयति)
वारुणैःVaruṇa-related
वारुणैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण: ‘वरुणसम्बन्धिभिः’
शुभैःauspicious
शुभैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Mantra-saṃskāra: ritual substances and water are sanctified through appropriate mantras (Varuṇa-related).

Vedantic Theme: Īśvara-sambandha: the sacred is invoked into ordinary elements, aligning mind with cosmic order (ṛta/dharma).

Application: When performing snāna/ritual washing, accompany actions with correct mantras and intentional consecration rather than mere physical cleansing.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha/riverbank

Related Themes: Garuda Purana 1.50.44 (Viṣṇu-smaraṇa during snāna); Garuda Purana 1.50.45 (ācāmana mantra)

V
Varuṇa

FAQs

This verse frames water as ritually effective only after mantra-consecration, specifically invoking Varuṇa—so the purification and subsequent rite are performed with sanctified (not ordinary) water.

Indirectly: it emphasizes correct ritual method (mantra + purified water) as supportive dharmic practice, which the text links elsewhere to the deceased’s welfare and orderly post-death transitions.

When performing any purification or ancestral rite, treat water as sacred: use clean water, recite appropriate mantras with attention, and follow a consistent, scripturally grounded procedure rather than a casual sprinkling.