Shloka 62

Acyuta/Vāsudeva Stotra: Avatāra-Salutations, Ritual Totality, Forgiveness Prayer, and Phalaśruti

Devanagari script

एवं मयोक्तं परमप्रभावमाद्यन्तहीनस्य परस्य विष्णोः / तस्माद्विचिन्त्यः परमेश्वरो ऽसौ विमुक्तिकामेन नरेण सम्यक्

Transliteration

evaṃ mayoktaṃ paramaprabhāvamādyantahīnasya parasya viṣṇoḥ / tasmādvicintyaḥ parameśvaro 'sau vimuktikāmena nareṇa samyak

Translation

یوں میں نے اُس پراتپر وِشنو کی اعلیٰ شان بیان کی جو آغاز و انجام سے ماورا ہے۔ لہٰذا جو انسان مکتی کا خواہاں ہو، اسے چاہیے کہ اُس پرمیشور کا درست طور پر دھیان کرے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Discourse/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (करण), एकवचन

• उक्तम्: said/spoken
• उक्तम्: Kriya-related (predicate participle)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त (PPP) 'उक्त'; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'स्तवम्/वचनम्' इत्यादि अव्यक्त-प्रत्ययितं (understood)

• परमप्रभावम्: of supreme power
• परमप्रभावम्: Predicate/Qualifier
• Type: Adjective
• Root: परम + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: परमः प्रभावः यस्य/यत्

• आद्यन्तहीनस्य: of the beginning-and-end-less
• आद्यन्तहीनस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: आदि + अन्त + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः: आद्यन्तयोः हीनः (without beginning and end)

• परस्य: of the supreme
• परस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन; 'विष्णोः' इत्यस्य विशेषणम्

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-निपातवत्; अपादानार्थक (ablatival adverb)

• विचिन्त्यः: to be contemplated
• विचिन्त्यः: Predicate (obligation)
• Type: Adjective
• Root: वि-चिन्त् (धातु)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्यय (gerundive); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be contemplated)

• परमेश्वरः: the Supreme Lord
• परमेश्वरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: परमः ईश्वरः

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)

• विमुक्तिकामेन: by one desiring liberation
• विमुक्तिकामेन: Karana (Instrument/Agent in passive sense)
• Type: Adjective
• Root: विमुक्ति + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: विमुक्तेः कामः यस्य (desirous of liberation)

• नरेण: by a man
• नरेण: Karana (Instrument/Agent)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (करण), एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Lord Vishnu

Philosophical Teaching

Concept: Mumukṣu (one desiring liberation) should properly contemplate the transcendent Viṣṇu who is without beginning or end.

Vedantic Theme: Mumukṣutva as prerequisite; upāsanā/dhyāna on Parabrahman/Parameśvara; anādi-ananta as Brahman-lakṣaṇa.

Application: Set a daily dhyāna period with clear intention for mokṣa; use a concise viṣṇu-dhyāna (anādi-ananta) and maintain consistency; align life choices with liberation-goal.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana passages that frame stotra and dhyāna as means for vimukti (general parallel)

Characters & Entities

• Vishnu
• Parameshvara

FAQs

What is the importance of contemplating Vishnu in the Garuda Purana?

This verse states that right contemplation of the beginningless, endless Supreme Viṣṇu is a direct discipline for one seeking liberation.

How does this verse explain the path of the soul toward liberation?

It frames liberation as driven by inner orientation—one who desires freedom should steadily reflect on Parameśvara, implying release from bondage through God-centered awareness rather than mere external acts.

Practical application of this wisdom today?

Cultivate daily focused remembrance/meditation on Viṣṇu (nāma, japa, or contemplation of the Supreme) with the clear intention of ethical living and freedom from compulsive desires.