Shloka 36

Ācāra-Nirṇaya: Varṇa-Āśrama Dharma, Śauca, Snāna, Sandhyā, Japa, Tarpaṇa, and Gṛhastha-Dinacaryā

श्लेष्माश्रदूषिका स्वेदो द्वादशैते नृणां मलाः / मन्येत यावता शुद्धिं तावच्छौचं समाचरेत्

śleṣmāśradūṣikā svedo dvādaśaite nṛṇāṃ malāḥ / manyeta yāvatā śuddhiṃ tāvacchaucaṃ samācaret

بلغم، آنسو، ناک کی رطوبت/میل اور پسینہ—یہ انسانوں کی بارہ جسمانی ناپاکیوں میں شمار ہوتے ہیں۔ لہٰذا جتنی دیر تک آدمی اپنے آپ کو پاک سمجھے، اتنی دیر تک شَौچ کے قواعد پر عمل کرے۔

श्लेष्माphlegm
श्लेष्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्लेष्मन्/श्लेष्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अश्रtear
अश्र:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्रु/अश्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; 'tear'
दूषिकाimpure discharge
दूषिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदूषिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; दूषण-जन्य-रोग/स्रावविशेषः (impurity/discharge)
स्वेदःsweat
स्वेदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (प्रातिपदिक)
Formसङ्ख्यावाचक-विशेषणम्; अव्ययवत् (indeclinable numeral), (एते) इति पदस्य विशेषणम्
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन
मलाःimpurities
मलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
मन्येतshould consider
मन्येत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
यावताas much as
यावता:
Kriya-Visheshana (Measure/प्रमाण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; परिमाण/अवधिवाचकः—'by as much as/so far as'
शुद्धिम्purity
शुद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तावताby that much
तावता:
Kriya-Visheshana (Measure/प्रमाण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; तदनुरूप-परिमाणवाचकः—'by that much'
शौचम्purification
शौचम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशौच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
समाचरेत्should perform/practice
समाचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Dosha: Kapha

Concept: Twelve human impurities are enumerated; śauca is to be observed until purity is reasonably ascertained.

Vedantic Theme: Viveka in practice: rules culminate in informed self-judgment; supports sattva through cleanliness.

Application: Treat phlegm, tears, nasal discharge, sweat (along with prior listed substances) as impurities; continue cleansing practices until one is satisfied of purity (within śāstric bounds and common sense).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

Type: household/āśrama cleansing context

Related Themes: Garuda Purana 1.213.35 (first eight impurities); Garuda Purana 1.213.32-34 (mṛttikā measures and śauca timing)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse frames śauca as a practical dharmic discipline: since the body produces recognized impurities, one should maintain cleanliness until a sense of purity is restored.

Garuda Purana frequently links purity to eligibility for rites; this verse provides the underlying principle—purification should be observed whenever bodily impurities arise, supporting the broader ritual framework.

Treat cleanliness as a mindful practice: after contact with bodily secretions (sweat, mucus, tears, etc.), wash and restore hygienic/ritual cleanliness before prayer, worship, or sacred duties.