Shloka 73

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

Devanagari script

पलं बिल्वञ्च मुष्टिः स्याद्द्वे पले प्रसृतिं वदेत् / अञ्जलिं कुडवञ्चैव विद्यात्पलचतुष्टयम्

Transliteration

palaṃ bilvañca muṣṭiḥ syāddve pale prasṛtiṃ vadet / añjaliṃ kuḍavañcaiva vidyātpalacatuṣṭayam

Translation

‘پَل’ کو ‘بِلو’ اور ‘مُشٹی’ (مٹھی بھر) بھی کہا جاتا ہے۔ دو پَل ‘پرسرتی’ کہلاتے ہیں۔ اور ‘انجلی’ اور ‘کُڈوَ’ کو چار پَل کے برابر سمجھنا چاہیے۔

Word by Word

• पलम्: a pala
• पलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचनम्

• बिल्वम्: a bilva (measure)
• बिल्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधकः (conjunction)

• मुष्टिः: a fistful (muṣṭi)
• मुष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्

• स्यात्: would be; is said to be
• स्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), द्विवचनम्; संख्याविशेषणम्

• पले: two palas
• पले: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), द्विवचनम्

• प्रसृतिम्: a prasṛti (measure)
• प्रसृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• वदेत्: should call; should state
• वदेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• अञ्जलिम्: a handful (añjali)
• अञ्जलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• कुडवम्: a kuḍava (measure)
• कुडवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुडव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधकः (conjunction)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थकः (particle: indeed/only)

• विद्यात्: should know
• विद्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• पलचतुष्टयम्: a set of four palas
• पलचतुष्टयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (palānāṃ catuṣṭayam)

Speaker

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Embodied pramāṇa: aligning hand-measures with canonical weights to preserve correctness in offerings and daily conduct.

Vedantic Theme: Discipline in action (karma) through accurate means; external order supports inner sattva.

Application: When measuring grains/powders: treat pala as bilva/muṣṭi; 2 palas = prasṛti; 4 palas = añjali/kuḍava—use consistent vessels/handful standards in rites and charity.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.204.72, 1.204.74-76 (same measurement sequence)

Characters & Entities

• Garuda

FAQs

What is the importance of pala, prasṛti, añjali, and kuḍava in the Garuda Purana?

This verse standardizes traditional measures used for ritual offerings, helping ensure that pinda-dāna and related rites are performed with correct quantities.

How does this verse connect to Garuda Purana death rituals?

In śrāddha and pinda-dāna contexts, precise measures determine the proper preparation and offering of food/oblations for the departed; this verse defines those units.

Practical application of this wisdom today?

When performing śrāddha or commissioning rites, use these measure-equivalences to align offerings with textual tradition, emphasizing care, accuracy, and reverence in ritual duty.