Shloka 46

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

मसूरी विदली शष्पा कालिन्दीति निरुच्यते / कण्टकाख्या महाश्यामा वृक्षपादीति वक्ष्यते

masūrī vidalī śaṣpā kālindīti nirucyate / kaṇṭakākhyā mahāśyāmā vṛkṣapādīti vakṣyate

‘مسوری’، ‘ودلی’ اور ‘ششپا’—انہیں ‘کالِندی’ کے نام سے بھی پکارا جاتا ہے۔ اسی طرح ‘کنٹکا’ نامی نبات کو ‘مہاشیاما’ اور ‘ورکشپادی’ بھی کہا جاتا ہے۔

मसूरीmasūrī (lentil/plant name)
मसूरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमसूरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विदलीvidalī (name)
विदली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविदली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शष्पाśaṣpā (young grass; name)
शष्पा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशष्पा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कालिन्दीkālindī (name)
कालिन्दी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालिन्दी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle: ‘thus/so-called’)
निरुच्यतेis called/expressed
निरुच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + वच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive sense)
कण्टकाख्याnamed ‘kaṇṭaka’
कण्टकाख्या:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकण्टक + आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कण्टक-आख्या = ‘named kaṇṭaka’)
महाश्यामाvery dark/blackish
महाश्यामा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + श्यामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती श्यामा)
वृक्षपादी‘vṛkṣapādī’ (tree-foot; plant name)
वृक्षपादी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष + पादी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वृक्षस्य पादी/पादः)
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)
वक्ष्यतेwill be said/declared
वक्ष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (will be said)

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Synonyms and alternate appellations are authoritative when transmitted by śāstra; knowing them prevents confusion in practice.

Vedantic Theme: Śabda as reliable means within its domain; disciplined learning as dharma-supporting knowledge.

Application: In procurement, treat Masūrī/Vidalī/Śaṣpā as Kālindī; recognize Kaṇṭakā as Mahāśyāmā and also as Vṛkṣapādī—record local equivalences for consistent use.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.204.46 (Kālindī; Mahāśyāmā; Vṛkṣapādī identifications)

L
Lord Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse preserves traditional synonymy (nāma-bheda) so that ritual, medicinal, or textual references to herbs are not misunderstood across regions and lineages.

Within the Garuda Purana’s encyclopedic sections, such verses function as a glossary—clarifying terminology used elsewhere for remedies, rites, or descriptive passages.

When consulting traditional remedies or ritual manuals, cross-check Sanskrit synonyms to avoid misidentifying herbs; use qualified Ayurvedic guidance for actual medicinal use.