Shloka 10

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

लोध्रः सारवको धृष्टस्तिरीटश्चापि कीर्तितः / बृहत्फला महाजम्बूर्ज्ञेया बालफला परा

lodhraḥ sāravako dhṛṣṭastirīṭaścāpi kīrtitaḥ / bṛhatphalā mahājambūrjñeyā bālaphalā parā

لوڌر کو ‘سارَوَک’، ‘دھِرِشٹ’ اور ‘تیریٹ’ بھی کہا گیا ہے۔ اسی طرح ‘بِرہت پھلا’ اور ‘مہاجمبو’ کے نام بھی معروف ہیں؛ اور ‘بال پھلا’ کو اس کی دوسری (مختلف) قسم مانا گیا ہے۔

लोध्रःLodhra (a tree)
लोध्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सारवकःSāravaka (a plant name)
सारवकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसारवक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धृष्टःDhṛṣṭa (a name; lit. ‘bold’)
धृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु) + त (कृत्)
Formकृदन्त (क्त) ‘धृष्ट’ (bold/strong), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणरूपेण (नाम्नि)
तिरीटःTirīṭa (a plant name)
तिरीटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतिरीट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle)
कीर्तितःis mentioned/called
कीर्तितः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) + त (कृत्)
Formकृदन्त (क्त) ‘कीर्तित’ (mentioned), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेयभावे
बृहत्फलाBṛhatphalā (large-fruited; a plant name)
बृहत्फला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहत् + फला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (बृहती फला)
महाजम्बूःMahājambū (great jambū; a plant name)
महाजम्बूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + जम्बू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (महती जम्बूः)
ज्ञेयाis to be known (as)
ज्ञेया:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + य (कृत्)
Formकृदन्त (भाव्य) ‘ज्ञेय’, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेयभावे
बालफलाBālaphalā (small/young-fruited; a plant name)
बालफला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल + फला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (बाला फला)
पराanother/next
परा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (अन्या/परा)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Classification by synonym and by variety (large-fruited vs small-fruited) to preserve textual and practical accuracy.

Vedantic Theme: Conventional distinctions (nāma-bheda, jāti/viśeṣa-bheda) used for effective action in the world.

Application: Distinguish similarly named drugs/trees (lodhra etc.) and select correct variety (bṛhatphalā/mahājambū vs bālaphalā) in formulations or ritual procurement.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.204 (continued nighaṇṭu-like list)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse preserves traditional nomenclature of sacred/ritually relevant flora, helping identify materials and categories referenced in Purāṇic ritual and dharma contexts.

This specific verse does not describe the soul’s journey; it functions as a catalog of named plants/varieties within the chapter’s descriptive material.

Use it as a reference when studying or documenting Purāṇic ritual ecology—cross-checking plant names with commentaries and regional identifications before employing any item in religious practice.