Cikitsā-sāra: Doṣa Nidāna–Lakṣaṇa, Agni, Ajīrṇa/Āma Cikitsā, Daśamūla, and Prognostic Signs
दिवास्वप्नं प्रकुर्वीत सर्वाजीर्णविनाशनम् / अहितान्नै रोगराशिरहितान्नं ततस्त्यजेत्
divāsvapnaṃ prakurvīta sarvājīrṇavināśanam / ahitānnai rogarāśirahitānnaṃ tatastyajet
دن کو قیلولہ کرنا چاہیے، یہ ہر طرح کے اَجیرن کو مٹا دیتا ہے۔ نقصان دہ غذا سے بیماریوں کا انبار پیدا ہوتا ہے؛ اس لیے نقصان دہ غذا چھوڑ دینی چاہیے۔
Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vainateya)
Concept: Apathya-tyāga (renunciation of harmful food) as preventive wisdom; rest as therapeutic when indigestion prevails.
Vedantic Theme: Sattva is supported by pure/wholesome intake; bodily discipline aids mental clarity.
Application: Use daytime sleep as a remedy in indigestion contexts per this teaching; more importantly, abandon unwholesome foods that generate disease clusters.
Primary Rasa: shanta
Related Themes: Garuda Purana 1.168.41 (day sleep permitted in illness; avoid fasting); Garuda Purana 1.168.45 (warm water/honey; incompatibilities)
It links unwholesome food (ahita-anna) directly to the rise of many diseases, making dietary restraint a core preventive principle.
Indirectly: by promoting bodily balance and avoidance of disease-causing habits, it supports dharmic living that reduces suffering and supports spiritual practice.
Prioritize easily digestible, wholesome meals and avoid foods you know trigger indigestion; treat digestion as a foundation for health and discipline.