Shloka 58

Nidāna of Vātarakta and Āvaraṇa of Vāyu; Doṣa-wise Lakṣaṇas and Triphalā-Yoga Remedies

सव्योषा त्रिफला वापि सर्वरोगप्रमर्दिनी / शतावरीगुडूच्यग्निविडङ्गेन युताथवा

savyoṣā triphalā vāpi sarvarogapramardinī / śatāvarīguḍūcyagniviḍaṅgena yutāthavā

تری پھلا سَویوش (تری کٹو) کے ساتھ مل کر تمام بیماریوں کو مٹاتی ہے؛ یا تری پھلا کو شتاوری، گُڈوچی، چترک (اگنی) اور وِڈنگ کے ساتھ ملا کر استعمال کیا جائے۔

सव्योषा(medicine) with dry-ginger/pepper trio (vyoṣā)
सव्योषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस-व्योषा (प्रातिपदिक) [सह + व्योषा]
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अव्ययीभावसमासः (सह-इत्यर्थः)
त्रिफलाTriphala (three fruits)
त्रिफला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + फला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगुसमासः (तीणि फलानि)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: ‘or’)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (also/even)
सर्वरोगप्रमर्दिनीdestroyer of all diseases
सर्वरोगप्रमर्दिनी:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + रोग + प्रमर्दिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां रोगाणां प्रमर्दिनी)
शतावरीगुडूच्यग्निविडङ्गेनwith (a mixture of) śatāvarī, guḍūcī, agni, and viḍaṅga
शतावरीगुडूच्यग्निविडङ्गेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशतावरी + गुडूची + अग्नि + विडङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समाहार-द्वन्द्वसमासः; करणकारक-प्रयोगः
युताcombined/added
युता:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुत (कृदन्त; √युज् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भावे; ‘युक्ता’ इत्यर्थः
अथवाor alternatively
अथवा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or else/alternatively)

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Preservation of health through properly compounded rasāyana-like formulations.

Vedantic Theme: Śarīra as an instrument (sādhana) to pursue puruṣārthas; care of the body supports dharma and spiritual striving.

Application: Use Triphalā with sāvyoṣa (pippalī-marica-śuṇṭhī) or with śatāvarī, guḍūcī, citraka, and viḍaṅga as a disease-alleviating compound, chosen per suitability.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.167 (Ayurveda/roga-cikitsā context; Triphalā-yoga sequence continues in 1.167.59-61)

T
Triphala
S
Shatavari
G
Guduchi
C
Citraka (Agni)
V
Vidanga
V
Vyoṣa

FAQs

This verse presents Triphala as a broad-spectrum rasayana-like remedy, especially effective when combined with digestive and antiparasitic herbs, indicating its central role in health maintenance.

It does not describe the after-death journey here; instead, it shifts to practical dharmic living through health-preserving Ayurvedic formulations, supporting a disciplined life conducive to spiritual practice.

Use the verse as a traditional reference for Triphala-based wellness; apply cautiously and consult a qualified practitioner, especially when combining strong herbs like citraka and viḍaṅga.