वाताधिके ऽधिकं तत्र शूलस्फुरणभञ्जनम् / शोथस्य रौक्ष्यं कृष्णत्वं श्यावतावृद्धिहानयः
vātādhike 'dhikaṃ tatra śūlasphuraṇabhañjanam / śothasya raukṣyaṃ kṛṣṇatvaṃ śyāvatāvṛddhihānayaḥ
جب واتیہ زیادہ ہو تو وہاں شُول، سُفُرَن (جھٹکے/دھڑکن) اور ٹوٹنے جیسا درد بڑھ جاتا ہے۔ سوجن میں خشکی آتی ہے، وہ سیاہ یا سیاہی مائل ہو جاتی ہے، اور اس میں بڑھوتری و کمی (کبھی بڑھنا کبھی گھٹنا) ظاہر ہوتی ہے۔
Lord Vishnu (in dialogue with Garuda)
Dosha: Vata
Concept: Vāta-prādhānya produces characteristic pain patterns, twitching, dryness, discoloration, and fluctuating course—guiding differential diagnosis and management.
Vedantic Theme: Guṇa-vikāra (changes in qualities) as a lens for understanding embodied experience; encourages measured response rather than panic.
Application: If symptoms are dry, dark, painful, twitching, and fluctuate, prioritize vāta-pacifying measures: warmth, oiling, regular routine, adequate rest and nourishment.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
Related Themes: Garuda Purana 1.167 (vāta-pradhāna lakṣaṇas; fluctuation of śotha)
This verse gives diagnostic cues—dryness, dark discoloration, severe pain and twitching—so one can distinguish vāta-type pathology from other doṣic patterns and respond appropriately.
It notes waxing and waning as a feature of vāta aggravation—symptoms may flare and subside unpredictably, reflecting vāta’s mobile, variable quality.
Track symptom patterns (flare/remission), and address vāta triggers like irregular sleep, fasting, overexertion, and cold exposure; seek care if swelling darkens or pain becomes severe.