Shloka 27

Kuṣṭha-bheda-lakṣaṇa-nidāna and Śvitra (Kilāsa) Prognosis

Devanagari script

विस्फोटपिटिका पामा कण्डूक्लेदरुजान्विताः / सूक्ष्मा श्यामारुणा रूक्षा प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे

Transliteration

visphoṭapiṭikā pāmā kaṇḍūkledarujānvitāḥ / sūkṣmā śyāmāruṇā rūkṣā prāyaḥ sphikpāṇikūrpare

Translation

چھالوں اور دانوں کے ساتھ، خارش، رِساؤ اور درد والی بیماری ‘پاما’ ہے۔ یہ نہایت باریک، سیاہی مائل سرخ رنگ کی، خشک ہوتی ہے اور عموماً سرین، ہاتھوں اور کہنیوں پر پائی جاتی ہے۔

Word by Word

• विस्फोटपिटिका: blister-like pustule
• विस्फोटपिटिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विस्फोट + पिटिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विस्फोटरूपा पिटिका)

• पामा: scabies/eczema
• पामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पामा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कण्डू: itching
• कण्डू: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कण्डू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समुच्चयेन लक्षण-निर्देशः)

• क्लेद: oozing/moistness
• क्लेद: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्लेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रुजा: pain
• रुजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अन्विताः: accompanied by
• अन्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि (धातु) → अन्वित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (युक्ताः)

• सूक्ष्मा: minute/fine
• सूक्ष्मा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• श्यामारुणा: dark and reddish
• श्यामारुणा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्याम + अरुण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (श्यामा च अरुणा च)

• रूक्षा: dry/rough
• रूक्षा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• प्रायः: generally/mostly
• प्रायः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रायः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• स्फिक्: buttock/hip
• स्फिक्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्फिक् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (स्थान-निर्देशः)

• पाणि: hand
• पाणि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (स्थान-निर्देशः)

• कूर्परे: elbow
• कूर्परे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कूर्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (स्थान-निर्देशः)

Speaker

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Roga-parīkṣā through symptom clusters (kandu, kleda, ruja) and deśa (body-site) specificity.

Vedantic Theme: Pramāṇa-based knowing in the empirical domain; disciplined observation as a form of sattvic knowledge.

Application: When eruptions are minute, dark-reddish, dry, with itching/oozing/pain, and occur on buttocks/hands/elbows, classify as pāmā to guide management and hygiene.

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: karuna

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.164.26 (preceding lesion type); Garuda Purana 1.164.28-30 (subsequent kuṣṭha variants and doṣa-based approach)

Characters & Entities

• Vishnu
• Garuda

FAQs

What is described as ‘Pāmā’ in the Garuda Purana?

This verse defines pāmā by small blister-like pimples with intense itching, moisture/oozing, and pain, typically appearing on the buttocks, hands, and elbows.

How does this verse explain the path of the soul?

It does not directly discuss Yama’s realm or the afterlife; it highlights embodied suffering through disease-signs, reinforcing the Purāṇic emphasis on disciplined living and mindful action.

Practical application of this wisdom today?

Use the location-and-symptom profile (itching + oozing + tiny dry eruptions) as a prompt for early diagnosis and hygiene-focused prevention, along with restraint from harmful habits.