Shloka 1

Budhāṣṭamī / Mahārudra Vrata: Procedure, Mantra, and the Story of Kauśika and Vijayā

Devanagari script

(इति कृष्णाष्टमीव्रतम्) / ना मैकत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / नक्ताशी त्वष्टमीं यावद्वर्षान्ते चैव धेनुदः / पौरन्दरपदं याति सद्गतिव्रतमुच्यते !

Transliteration

(iti kṛṣṇāṣṭamīvratam) / nā maikatriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca / naktāśī tvaṣṭamīṃ yāvadvarṣānte caiva dhenudaḥ / paurandarapadaṃ yāti sadgativratamucyate !

Translation

یوں کرشناآشٹمی ورت کا اختتام ہوا۔ برہما نے کہا: جو اشٹمی کو نکت بھوجن (صرف رات کو کھانا) کرے اور سال کے آخر میں گائے کا دان دے، وہ پُورندر (اِندر) کے پد کو پاتا ہے؛ اسے سَدگتی دینے والا ورت کہا گیا ہے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• कृष्णाष्टमीव्रतम्: the Kṛṣṇāṣṭamī vow
• कृष्णाष्टमीव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + अष्टमी + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (कृष्णायाः अष्टम्याः व्रतम्)

• न: not
• न: Kriya-nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• नाम: indeed / namely
• नाम: Prayojaka (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; खलु/इति-प्रायः (emphatic particle)

• एकत्रिंशदुत्तरशततमः: the one-hundred-and-thirty-first (ordinal)
• एकत्रिंशदुत्तरशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकत्रिंशत् + उत्तर + शत + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संख्यावाचक-समासः (शतस्य उत्तरं एकत्रिंशत् = 131) + तमप् (ordinal)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नक्ताशी: one who eats at night (night-eater)
• नक्ताशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नक्त + आशी (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः; ‘आशिन्’ (अश् धातु, णिनि) = ‘eater’; नक्तं आशिन् = one who eats at night

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध-निपात (but/indeed)

• अष्टमीम्: the eighth lunar day (Aṣṭamī)
• अष्टमीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन

• यावत्: until / as long as
• यावत्: Kala-adhikarana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक/परिमाणवाचक (until/as long as)

• वर्षान्ते: at the end of the year
• वर्षान्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षस्य अन्तः)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• एव: indeed / only
• एव: Prayojaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (only/indeed)

• धेनुदः: a giver of a cow
• धेनुदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धेनु + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धेनुं ददाति इति)

• पौरन्दरपदम्: the status/realm of Purandara (Indra)
• पौरन्दरपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पौरन्दर + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पौरन्दरस्य पदम्)

• याति: goes / attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सद्गतिव्रतम्: the vow leading to a good destination
• सद्गतिव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत् + गति + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (सद्गतये व्रतम् / सद्गतिः यस्य व्रतम्)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive), आत्मनेपदम्

Speaker

Brahma

Pretakalpa Layer

Afterlife Stage: Svarga

Philosophical Teaching

Concept: Vrata (Kṛṣṇāṣṭamī) with niyama (night-only eating) and dāna (cow-gift at year’s end) yields heavenly attainment; disciplined action shapes destiny.

Vedantic Theme: Karma-kāṇḍa efficacy: puṇya accrues through vrata and dāna; ‘sadgati’ as fruit within saṃsāra (not final mokṣa).

Application: Observe periodic fasting/regulated diet with devotional intent; practice meaningful charity (supporting sustenance and dharmic livelihoods); keep vows sustainable and ethically sourced.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial abode/position

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: vrata-kathā and phalaśruti sections describing aṣṭamī observances and dāna leading to svarga/sadgati (general motif)

Characters & Entities

• Brahma
• Purandara (Indra)

FAQs

What is the importance of the Sadgati-vrata in the Garuda Purana?

This verse defines Sadgati-vrata as a disciplined Aṣṭamī observance with night-only eating and concludes it with go-dāna, promising an elevated post-mortem destiny.

How does this verse explain the path of the soul?

It links ethical-ritual discipline (vrata) and charitable giving (cow donation) to karmic results after death, described here as reaching Indra’s realm/status (paurandara-pada).

Practical application of this wisdom today?

Practice periodic self-restraint (fasting/regulated diet) with sincere charity; the teaching emphasizes that disciplined living plus giving produces uplifting karmic outcomes.