Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 128›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Vrata-Niyama: Fasting Purity, Brahmakūrcha, Naktāhāra, and Kāla-Nirṇaya

Ritual Timing

Devanagari script

सप्तविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / व्रतानि व्यास वक्ष्यामि यैस्तुष्टः सर्वदो हरिः / शास्त्रोदितो हि नियमो व्रतं तच्च तपो मतम्

Transliteration

saptaviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca / vratāni vyāsa vakṣyāmi yaistuṣṭaḥ sarvado hariḥ / śāstrodito hi niyamo vrataṃ tacca tapo matam

Translation

باب ۱۲۸۔ برہما نے کہا—اے ویاس، میں وہ ورت بیان کرتا ہوں جن سے سب کچھ دینے والا ہری خوش ہوتا ہے۔ شاستروں میں بتائی ہوئی پابندی ہی ورت ہے، اور اسی کو تپسیا (ریاضت) مانا گیا ہے۔

Word by Word
सप्त-विंशति-उत्तर-शततमःthe 127th (chapter)
सप्त-विंशति-उत्तर-शततमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या) + विंशति (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (प्रातिपदिक)
Formसंख्यासमास/तत्पुरुष-प्रायः (अध्याय-क्रमवाचक), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘अध्यायः’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
व्रतानिvows/observances
व्रतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन
व्यासO Vyāsa
व्यास:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यैःby which
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; ‘व्रतानि’ इत्यस्य सम्बन्धि
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘हरिः’
सर्वदःgiver of all (boons)
सर्वदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि समास (‘सर्वं ददाति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘हरिः’
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
शास्त्र-उदितःenjoined in scripture
शास्त्र-उदितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक) + उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (‘शास्त्रे उदितः’), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘नियमः’
हिindeed
हि:
Nipata (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये निपात (particle: indeed/for)
नियमःa rule/discipline
नियमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
व्रतम्a vow
व्रतम्:
Karta (Equative complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Anuvada (Reference/अनुवाद)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘व्रतम्’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तपःausterity
तपः:
Karta (Equative complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मतम्is considered
मतम्:
Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) + क्त (प्रत्यय) / मत (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘मत’ (considered), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषणम् (predicate adjective)
Speaker

Brahmā

Philosophical Teaching

Concept: Vratas, as scripturally enjoined disciplines, are tapas that please Hari, the giver of all boons.

Vedantic Theme: Tapas and niyama, when oriented to the Supreme, become purifying karma that supports bhakti and steadiness of mind.

Application: Choose observances grounded in śāstra/tradition, keep them consistently, and dedicate their fruit to Hari rather than to egoic display.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial discourse/ṛṣi-sabhā (textual frame)

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: multiple chapters on vratas as means to please Viṣṇu and gain both worldly and spiritual fruits; Garuda Purana: framing dialogues (Brahmā/Keśava/Garuḍa) establishing authority

Characters & Entities
B
Brahmā
V
Vyāsa
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

This verse defines vrata as a śāstra-prescribed discipline and states that such observances please Hari, the giver of all—thereby making vrata a central dharmic means for spiritual progress.

By equating vrata with tapas, the verse frames disciplined, scriptural living as a purifying force that supports one’s spiritual trajectory—preparing the practitioner for higher states and divine grace.

Adopt one consistent, scripture-aligned discipline (fasting, truthfulness, charity, japa, or restraint) and treat it as tapas—performed to cultivate purity and devotion rather than mere ritual formality.

←Previous Verse
Next Verse→