Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 122›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Māsopavāsa Vrata for Hari (From Āśvina Ekādaśī to Viṣṇu Utthāna): Saṅkalpa, Niyamas, and Pāraṇa

Devanagari script

नामकावशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / व्रतं मासोपवासाख्यं सर्वोत्कृष्टं वदामिते / वानप्रस्थो यतिर्नारी कुर्यान्मासोपवासकम्

Transliteration

nāmakāvaśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca / vrataṃ māsopavāsākhyaṃ sarvotkṛṣṭaṃ vadāmite / vānaprastho yatirnārī kuryānmāsopavāsakam

Translation

برہما نے کہا—میں تمہیں ‘ماسوپواس’ نامی ورت بتاتا ہوں، جو سب ورتوں میں سب سے افضل ہے۔ وانپرستھ، یتی (سنیاسی) اور عورت—یہ سب ماہ بھر کے اس روزہ ورت کو کر سکتے ہیں۔

Word by Word
नामकnamed
नामक:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनामक (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग)
अवशति(as a title element)
अवशति:
Sambandha (Title element/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअवशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग; अध्याय-नामाङ्ग)
उत्तरlater/following
उत्तर:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग)
शतhundred
शत:
Sankhya (Number/संख्या)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
तमःone-hundred-and-first
तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्; समासः: उत्तर-शत-तमः (‘उत्तरशते तमः’ = 101st)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
व्रतम्vow
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मासmonth
मास:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
उपवासfasting
उपवास:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
आख्यम्called ‘month-long fast’
आख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआख्य (प्रातिपदिक; √ख्या (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्तान्त कृदन्त; समासः: मास-उपवास-आख्यम् (‘मासोपवास इति आख्यं/नाम’)
सर्वall
सर्व:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग)
उत्कृष्टम्the best of all
उत्कृष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कृष्ट (प्रातिपदिक; उद् + √कृष् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्तान्त कृदन्त; समासः: सर्व-उत्कृष्टम् (‘सर्वेषु उत्कृष्टम्’)
वदामिI say
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तेto you / for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम
वानप्रस्थःa forest-dweller (vānaprastha)
वानप्रस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ (प्रातिपदिक; वन + प्रस्थ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आश्रमवाचकः; समासः: वन-प्रस्थः (‘वनं प्रस्थितः’)
यतिःan ascetic
यतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नारीa woman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुर्यात्should do/perform
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मासmonth
मास:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
उपवासकम्the month-long fasting observance
उपवासकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपवासक (प्रातिपदिक; उपवास + क)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: मास-उपवासकम् (‘मासस्य उपवासकं व्रतम्’)
Speaker

Brahmā

Philosophical Teaching

Concept: The month-long fast (māsopavāsa) is declared the most excellent vow; eligibility is extended to vānaprastha, yati, and women.

Vedantic Theme: Tapas and niyama as purifiers accessible across āśrama and gender categories; dharma as a means to inner refinement supporting bhakti/mokṣa.

Application: Undertake longer observances only with preparation, guidance, and health considerations; emphasize intention, prayer, and ethical conduct; recognize inclusive adhikāra within dharmic frameworks.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: subsequent chapter content likely detailing māsopavāsa-vidhi and phala; Garuda Purana: broader vrata taxonomy and eligibility statements

Characters & Entities
B
Brahmā
V
Vānaprastha
Y
Yati
N
Nārī

FAQs

This verse presents māsopavāsa as ‘sarvotkṛṣṭa’—the most excellent vow—indicating it is regarded as a high-merit dharmic observance within the text’s vrata teachings.

Indirectly: by emphasizing a supreme vow (vrata), the verse points to purification and merit (puṇya) as supports for spiritual progress, which Garuda Purana often connects with post-death wellbeing and dharmic outcomes.

Undertake disciplined fasting or a structured austerity for a set period according to one’s capacity and guidance, using it to cultivate self-control, sattva, and ethical living rather than mere physical deprivation.

←Previous Verse
Next Verse→