Shloka 78
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
द्विजो मोहान्न तु पिबेत्स्नेहाद्वा कामतो ऽपि वा / अनुग्रहाच्च महतामनुतापाच्च कर्मणः
Transliteration
dvijo mohānna tu pibetsnehādvā kāmato 'pi vā / anugrahācca mahatāmanutāpācca karmaṇaḥ
Translation
دویج کو نہ فریبِ نفس سے، نہ محبت سے، نہ خواہش سے شراب پینی چاہیے؛ نہ بزرگوں کے انعام کے نام پر، اور نہ اپنے عمل کے پچھتاوے سے۔
Word by Word
द्विजःa twice-born (Brahmin etc.)
द्विजः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मोहात्from delusion
मोहात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; कारणार्थे ‘out of delusion’
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
तुhowever
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पिबेत्should drink
पिबेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्नेहात्from affection
स्नेहात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कारणार्थे ‘out of affection’
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
कामतःfrom desire
कामतः:
हेतु (Cause/Reason)
TypeIndeclinable
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त — ‘out of desire; willingly’
अपिeven
अपि:
समुच्चय/अवधारण
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
अनुग्रहात्from (someone’s) favor
अनुग्रहात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कारणार्थे ‘due to favor’
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
महताम्of great persons
महताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन (Plural); ‘of the great (persons)’
अनुतापात्from remorse
अनुतापात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअनुताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कारणार्थे ‘from remorse’
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
कर्मणःof the deed
कर्मणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘of the act/deed’