Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame

क्षत्रियादित्रिवर्णानामासवं पेयमुच्यते / स्त्रीणामपि तृतीयादि पेयं स्याद्ब्राह्मणीं विना

kṣatriyāditrivarṇānāmāsavaṃ peyamucyate / strīṇāmapi tṛtīyādi peyaṃ syādbrāhmaṇīṃ vinā

کشتریہ وغیرہ تین ورنوں کے لیے آسو (آسَو) کو پینے کے لائق کہا گیا ہے۔ عورتوں کے لیے بھی تیسرے وغیرہ کا مشروب جائز ہے، مگر برہمنی کے لیے نہیں۔

kṣatriya-ādi-tri-varṇānāmof the three varṇas beginning with Kṣatriya
kṣatriya-ādi-tri-varṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootkṣatriya + ādi + tri + varṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana; समासः—तत्पुरुषः (kṣatriya-ādi + tri-varṇa)
āsavamāsava (fermented liquor)
āsavam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootāsava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
peyamdrinkable / to be drunk
peyam:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootpeya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; विशेषणम् (predicate adjective)
ucyateis said / is called
ucyate:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Karmaṇi-prayoga (passive)
strīṇāmof women
strīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana
apialso / even
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormNipāta (particle), samuccaya/anuvṛtti-artha
tṛtīya-ādi(that) beginning from the third (class)
tṛtīya-ādi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Scope-reference)
TypeNoun
Roottṛtīya + ādi (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (tṛtīya + ādi)
peyamdrinkable
peyam:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootpeya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; विशेषणम् (predicate adjective)
syātshould be / may be
syāt:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLiṅ-lakāra (Optative/विधिलिङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana
brāhmaṇīma brāhmaṇa woman
brāhmaṇīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
vināwithout / except
vinā:
Apādāna/Viśeṣaṇa (अपादान/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
FormUpasarga-nibaddha avyaya; vyatireka-artha (exclusion)