Shloka 55
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
भवद्भिस्तु कृतं पापं दैवात्सुकृतमप्युत / किमिच्छथ फलं भोक्तुं दुष्कृतस्य शुभस्य वा
Transliteration
bhavadbhistu kṛtaṃ pāpaṃ daivātsukṛtamapyuta / kimicchatha phalaṃ bhoktuṃ duṣkṛtasya śubhasya vā
Translation
تم لوگوں نے گناہ کیا ہے اور تقدیر کے سبب کچھ نیکی بھی ہوئی ہے۔ بتاؤ، تم کس کا پھل بھگتنا چاہتے ہو—بدعملی کا یا نیک عمل کا؟
Word by Word
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन (Instrumental plural)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
कृतम्done/committed
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कृतं’ = done/committed
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
दैवात्by fate
दैवात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative singular); हेत्वर्थे (by fate/from destiny)
सुकृतम्merit/good deed
सुकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसु + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular); समासः कर्मधारयः—‘सु’ (good) + ‘कृत’ (done)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपवादार्थक
उतand/also
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/विकल्पार्थक
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
इच्छथyou (all) desire
इच्छथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
भोक्तुम्to enjoy/experience
भोक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) + भोक्तुम् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपद-धातु; प्रयोजनार्थे
दुष्कृतस्यof evil deed/sin
दुष्कृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुस् + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular); समासः कर्मधारयः—‘दुस्’ (bad) + ‘कृत’ (done)
शुभस्यof auspicious (deed)/good
शुभस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)