Shloka 45
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
विना पतिमहं तेन न गच्छेयं पितामहम् / हहैवास्ते पतिर्यावत्स्वदेहं लभते तथा
Transliteration
vinā patimahaṃ tena na gaccheyaṃ pitāmaham / hahaivāste patiryāvatsvadehaṃ labhate tathā
Translation
اس کے بغیر، شوہر کے بغیر، میں پِتامہ (دادا برہما) کے پاس نہیں جاؤں گی۔ ہائے ہائے! جب تک شوہر اپنا جسم دوبارہ نہ پا لے، میں یہیں ٹھہروں گی۔
Word by Word
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध/अपादानार्थ-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपातः/पूर्वपदप्रयोगः; अर्थे ‘वर्जने’ (without)
patimhusband
patim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
tenawith him/with that
tena:
Sahakari/Instrument (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन
nanot
na:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः (negation particle)
gaccheyamI should go
gaccheyam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिङ् (विधिलिङ्/optative); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
pitāmahamto the Grandfather (Brahmā)
pitāmaham:
Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
hahaalas!
haha:
None (उद्गार)
TypeIndeclinable
Roothaha (अव्यय)
Formउद्गार-निपातः (exclamation/interjection)
evaindeed/only
eva:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपातः (emphatic particle)
āsteremains/sits
āste:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootās (धातु)
Formलट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
patiḥthe husband
patiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
yāvatuntil/as long as
yāvat:
Kāla (काल-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअव्यय; काल-परिमाणवाचक-सम्बन्धकः (conjunction/adverb: as long as/until)
sva-dehamhis own body
sva-deham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + deha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (‘स्वः देहः’ = own body)
labhateobtains
labhate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
Formलट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
tathāthus/so
tathā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus/so)