Shloka 14
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
सो ऽपि तच्छिलयाच्छाद्य मृद्भिरापूर्ययत्नतः / पुनश्च तत्पुरं प्रायाद्वज्रो ऽपि धनतृष्मया
Transliteration
so 'pi tacchilayācchādya mṛdbhirāpūryayatnataḥ / punaśca tatpuraṃ prāyādvajro 'pi dhanatṛṣmayā
Translation
اس نے بھی اسے پتھر سے ڈھانپ کر مٹی سے بھر دیا اور بڑی احتیاط سے چھپا دیا؛ اور وجر بھی دولت کی پیاس میں پھر اسی شہر کی طرف چل پڑا۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
तत्that (pit)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘that’ (qualifying avaṭaṃ understood)
शिलयाwith a stone/slab
शिलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
आच्छाद्यhaving covered
आच्छाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ+छद् (धातु) → आच्छाद्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्ययकृदन्त (gerund): ‘having covered’
मृद्भिःwith earth/clods
मृद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (instrument)
आपूर्यhaving filled up
आपूर्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ+पूर् (धातु) → आपूर्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्ययकृदन्त (gerund): ‘having filled’
यत्नतःcarefully, with effort
यत्नतः:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय: प्रकारवाचक (carefully/with effort)
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘that’ (qualifying puram)
पुरम्city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रायात्went (back)
प्रायात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
वज्रःVajra
वज्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
धनतृष्मयाfrom greed for wealth
धनतृष्मया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootधन+तृष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः धनस्य तृष्मा (षष्ठी-तत्पुरुष); हेतौ तृतीया (because of thirst/greed for wealth)