Shloka 17
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
प्रणम्य सा महात्मानमुवाच विनयान्विता / चिरेण तपसा ब्रह्मन्देव्या दत्तं प्रसन्नया
Transliteration
praṇamya sā mahātmānamuvāca vinayānvitā / cireṇa tapasā brahmandevyā dattaṃ prasannayā
Translation
اس نے اس مہاتما کو سجدہ کر کے ادب سے کہا— “اے برہمن، طویل تپسیا کے بعد خوش ہو کر دیوی نے یہ مجھے عطا کیا ہے۔”
Word by Word
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘having bowed’
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनयान्विताendowed with humility
विनयान्विता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय-अन्वित (प्रातिपदिक; विनय + अन्वित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विनयेन अन्विता’ = endowed with humility
चिरेणafter a long time
चिरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कालवाचक—‘after a long time/with long (effort)’
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ब्रह्मन्O Brahman
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; संबोधन (O Brahman)
देव्याby the goddess
देव्या:
Kartr (कर्ता-करणे; Agent in passive)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता), एकवचन; कर्तृवाचक (by the goddess)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (इदम्/तत् implied) ‘given’
प्रसन्नयाby (her) being pleased
प्रसन्नया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘प्रसन्नया (देव्या)’ = by the pleased (goddess)