Shloka 65
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
तृणबिन्दुस्तु दक्षाय दक्षः प्रोवाच शक्तये / शक्तेः पराशरश्चापि गर्भस्थः श्रुतवानिदम्
Transliteration
tṛṇabindustu dakṣāya dakṣaḥ provāca śaktaye / śakteḥ parāśaraścāpi garbhasthaḥ śrutavānidam
Translation
ترنبندو نے دکش سے کہا، اور دکش نے شکتی کو یہ بات سنائی۔ شکتی کے فرزند پراشر نے بھی حالتِ رحم میں یہ کلام سنا۔
Word by Word
तृणबिन्दुःTṛṇabindu (sage)
तृणबिन्दुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतृणबिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle; विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’
दक्षायto Dakṣa
दक्षाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
शक्तयेto Śakti
शक्तये:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
शक्तेःof Śakti
शक्तेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पराशरःParāśara
पराशरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपराशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/Conjunction ‘and’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात/particle; ‘also/even’
गर्भस्थःbeing in the womb
गर्भस्थः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootगर्भ + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गर्भे स्थितः)
श्रुतवान्heard
श्रुतवान्:
Kriya (क्रिया/Participial predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + वत् (कृत् प्रत्यय)
Formकृतान्त (क्तवतु/वत्-प्रत्ययान्त, Perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग ‘having heard’
इदम्this (teaching)
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन