Shloka 53
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय कल्पते / यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादमन्ततः
Transliteration
dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyāya kalpate / yaścedaṃ śrāvayecchrāddhe brāhmaṇān pādamantataḥ
Translation
اس کے گناہ دھل جاتے ہیں، وہ سَورگ پر غالب آتا ہے اور برہمنیت کے حصول کے لائق بنتا ہے؛ اور جو شرادھ میں برہمنوں کو اس کا ایک پاد بھی آخر تک سنا دے،
Word by Word
धूत-पाप्माone whose sin is shaken off
धूत-पाप्मा:
विशेषण (qualifier of implied subject)
TypeAdjective
Rootधूत + पाप्मन् (प्रातिपदिक; घटक: धूत (क्त, धू धातोः) + पाप्मन्)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
जित-स्वर्गःone who has conquered heaven
जित-स्वर्गः:
विशेषण (qualifier of implied subject)
TypeAdjective
Rootजित + स्वर्ग (प्रातिपदिक; घटक: जित (क्त, जि धातोः) + स्वर्ग)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
ब्रह्म-भूयायfor Brahman-hood, for union with Brahman
ब्रह्म-भूयाय:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान; purpose)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + भूयस् (प्रातिपदिक; घटक: ब्रह्मन् + भूय)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Dative, Singular)
कल्पतेis fit, becomes
कल्पते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इदम्this (text)
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
श्रावयेत्should cause to be heard, should recite to others
श्रावयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) णिच् → श्रावय (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); णिजन्त (causative)
श्राद्धेat a śrāddha rite
श्राद्धे:
अधिकरण (Location/अधिकरण; occasion)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
कर्म (Object/कर्म; audience)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)
पादम्a quarter (of a verse)
पादम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
अन्ततःat least, even (only)
अन्ततः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्ततः (अव्यय)
Formपर्यवसानवाचक अव्यय (adverb: 'at least/ultimately')