Shloka 25
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
सत्याभिध्यायिनस्तस्य ध्यायिनः सन्निमित्तकम् / रजः सत्त्वतमोव्यक्ता विधर्माणः परस्परम्
Transliteration
satyābhidhyāyinastasya dhyāyinaḥ sannimittakam / rajaḥ sattvatamovyaktā vidharmāṇaḥ parasparam
Translation
جو اس حقِّ مطلق کا دھیان کرتا ہے، اسی کے لیے وہی سبب بنتا ہے؛ رَجَس، سَتْو اور تَمَس کے گُن ظاہر ہو کر باہم متضاد اوصاف کے ساتھ عمل کرتے ہیں۔
Word by Word
सत्याभिध्यायिनःthose who contemplate truth
सत्याभिध्यायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + अभिध्यायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्यं अभिध्यायन्ति इति)
तस्यof that (one/it)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ध्यायिनःmeditators
ध्यायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सन्निमित्तकम्having a true cause/occasion
सन्निमित्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसत् + निमित्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (सत् निमित्तं यस्य तत्)
रजःrajas (activity-quality)
रजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सत्त्वतमोव्यक्ताःmanifest as sattva and tamas
सत्त्वतमोव्यक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व + तमस् + व्यक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद-तत्पुरुषः (सत्त्व-तमसौ व्यक्ताः)
विधर्माणःhaving contrary natures / opposing properties
विधर्माणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
परस्परम्mutually, with each other
परस्परम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-भावे अव्ययम् (reciprocally)