Shloka 78
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
स्वपीठोत्तरमास्थाप्य दक्षिणे स्थितवान्स्वयम् / अथोवाच महागौरीं त्वमन्यद्रूपमाचर / तत्र यातो महागौर्याः प्रतिबिंबो मनोहरः
Transliteration
svapīṭhottaramāsthāpya dakṣiṇe sthitavānsvayam / athovāca mahāgaurīṃ tvamanyadrūpamācara / tatra yāto mahāgauryāḥ pratibiṃbo manoharaḥ
Translation
اپنے پیٹھ کے اوپر بٹھا کر وہ خود دائیں (جنوب) جانب بیٹھ گیا۔ پھر اس نے مہاگوری سے کہا: ‘تم دوسرا روپ اختیار کرو۔’ تب مہاگوری کا دلکش پرتو وہاں ظاہر ہوا۔
Word by Word
स्वown
स्व:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्राय (indeclinable adjective); ‘own’ (in compound)
पीठोत्तरम्the upper part of the seat
पीठोत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीठ + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (पीठस्य उत्तरम्)
आस्थाप्यhaving placed
आस्थाप्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having placed/installed’
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितवान्stood/sat
स्थितवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having stood/sat’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-nirdeshaka (कर्तृ-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; reflexive adverb
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘said’
महागौरीम्Mahāgaurī
महागौरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहागौरी (प्रातिपदिक; महा+गौरी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—कर्मधारय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st), एकवचन
अन्यत्another
अन्यत्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आचरassume/adopt
आचर:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+चर् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; ‘assume/practise’
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; place-adverb
यातःwent
यातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘gone’
महागौर्याःof Mahāgaurī
महागौर्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहागौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रतिबिम्बःreflection
प्रतिबिम्बः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मनोहरःcharming
मनोहरः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण