Shloka 47
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
मन्दाकिनीपूरसमा मधुरा तस्य भारती / न तस्याविदितं किञ्चित्सर्वशास्त्रेषु कुम्भज
Transliteration
mandākinīpūrasamā madhurā tasya bhāratī / na tasyāviditaṃ kiñcitsarvaśāstreṣu kumbhaja
Translation
اے کُمبھج! اس کی گفتار مَنداکِنی کے بہاؤ کی طرح شیریں ہے۔ تمام شاستروں میں کوئی بات ایسی نہیں جو اس سے ناواقف ہو۔
Word by Word
मन्दाकिनी-पूर-समाःlike the flow of Mandākinī
मन्दाकिनी-पूर-समाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक) + पूर (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (मन्दाकिन्याः पूर इव समा)
मधुराsweet
मधुरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
भारतीspeech/eloquence
भारती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषय (his speech)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तस्यto him/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
अविदितम्unknown
अविदितम्:
Visheshya (विशेष्य/विधेय)
TypeAdjective
Rootअ + विदित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'unknown' (predicate)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-प्रमाण (anything)
सर्व-शास्त्रेषुin all scriptures/sciences
सर्व-शास्त्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि शास्त्राणि)
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन (vocative)