Shloka 45
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
ईषद्भूभङ्गमात्रेण स्तम्भको जृंभकस्तथा / उच्चाटको मोहकश्च मारको दुष्टचेतसाम्
Transliteration
īṣadbhūbhaṅgamātreṇa stambhako jṛṃbhakastathā / uccāṭako mohakaśca mārako duṣṭacetasām
Translation
زمین کے ذرا سے جنبش بھر سے وہ سَتَمبھَن کرنے والا اور جِرَمبھَن کرانے والا ہو جاتا ہے؛ وہ اُچّाटन کرنے والا، موہن کرنے والا اور بدچیتوں کا ہلاک کرنے والا بھی ہے۔
Word by Word
ईषत्slightly
ईषत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootईषत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अल्पता-वाचक क्रियाविशेषण (adverb: slightly)
भू-भङ्ग-मात्रेणby mere bending of the earth/ground
भू-भङ्ग-मात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुष (भूभङ्गस्य मात्रम्)
स्तम्भकःa stunner/paralyzer
स्तम्भकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्तम्भक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (one who causes paralysis/stoppage)
जृम्भकःa yawner/one causing gaping
जृम्भकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजृम्भक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रम-वाचक (also/likewise)
उच्चाटकःan expeller/banisher
उच्चाटकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउच्चाटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (one who drives away/expels)
मोहकःan infatuator/deluder
मोहकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमोहक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
मारकःa killer
मारकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (killer)
दुष्ट-चेतसाम्of evil-minded (persons)
दुष्ट-चेतसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; कर्मधारय (दुष्टं चेतः येषाम्)