Shloka 31
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
अक्षमालां समादाय चन्द्रकस्तूरिवासिताम् / उदङ्मुखः प्राङ्खो वा जपेत्सिंहासनेश्वरीम् / षट्त्रिंशल्लक्षसंख्यां तु जपेद्विद्या प्रसीदति
Transliteration
akṣamālāṃ samādāya candrakastūrivāsitām / udaṅmukhaḥ prāṅkho vā japetsiṃhāsaneśvarīm / ṣaṭtriṃśallakṣasaṃkhyāṃ tu japedvidyā prasīdati
Translation
چندن اور کستوری سے معطر اَکش مالا لے کر، شمال رُخ یا مشرق رُخ ہو کر سنگھاسنیشوری کا جپ کرے۔ چھتیس لاکھ جپ سے ودیا راضی ہوتی ہے۔
Word by Word
अक्ष-मालाम्a rosary (of beads)
अक्ष-मालाम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अक्षाणां माला)
समादायhaving taken
समादाय:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having taken’
चन्द्र-कस्तूरि-वासिताम्perfumed with candra and musk
चन्द्र-कस्तूरि-वासिताम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + कस्तूरि (प्रातिपदिक) + वासित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः; विशेषणम् (अक्षमालाम्) — ‘perfumed with (cool) sandal? and musk’ (चन्द्र-शब्दः अत्र शीतल/चन्दनार्थे वा)
उदङ्-मुखःfacing north
उदङ्-मुखः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउदङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (उदङ् दिशि मुखं यस्य)
प्राङ्-खःor facing east
प्राङ्-खः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः; ‘east-facing’ (प्राङ्मुख इत्यर्थः; पाठे ‘खः’ = मुखः इति संक्षेप/विकल्पपाठः सम्भाव्यः)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
जपेत्should recite
जपेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सिंहासन-ईश्वरीम्the Goddess Siṃhāsaneśvarī
सिंहासन-ईश्वरीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसिंहासन (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिंहासनस्य ईश्वरी)
षट्-त्रिंशत्-लक्ष-संख्याम्a count of thirty-six lakhs
षट्-त्रिंशत्-लक्ष-संख्याम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootषट् (संख्या) + त्रिंशत् (संख्या) + लक्ष (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (षट्त्रिंशत्-लक्षाणि यस्याः संख्या)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (emphatic/contrast)
जपेत्should recite
जपेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विद्याthe mantra/vidyā
विद्या:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रसीदतिbecomes pleased/grants favor
प्रसीदति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-सीद् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन