Shloka 27
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
भूषणैर्भूषिताङ्गश्च चारुशृङ्गारवेषधृक् / आमोदिकुसुमस्रग्भिरवतंसितकुन्तलः
Transliteration
bhūṣaṇairbhūṣitāṅgaśca cāruśṛṅgāraveṣadhṛk / āmodikusumasragbhiravataṃsitakuntalaḥ
Translation
زیورات سے اعضاء کو آراستہ کرے، خوشنما شِرِنگار کا لباس پہنے، اور خوشبودار پھولوں کی مالاؤں سے زلفوں کو آویزاں کرے۔
Word by Word
भूषणैःwith ornaments
भूषणैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया/करण; बहुवचन
भूषित-अङ्गःwhose body is adorned
भूषित-अङ्गः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूष् (धातु) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘भूषित’ + ‘अङ्ग’ (whose limbs are adorned); विशेषण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चारु-शृङ्गार-वेष-धृक्wearing a beautiful, ornate attire
चारु-शृङ्गार-वेष-धृक्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक) + शृङ्गार (प्रातिपदिक) + वेष (प्रातिपदिक) + धृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कृदन्त-प्रातिपदिक ‘धृक्’ (holder/wearer) from धृ; ‘चारुशृङ्गारवेष’ इति उपपद-तत्पुरुष; विशेषण
आमोदि-कुसुम-स्रग्भिःwith garlands of fragrant flowers
आमोदि-कुसुम-स्रग्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआमोदि (प्रातिपदिक) + कुसुम (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रग् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया/करण; बहुवचन; ‘स्रग्’ (garland) इत्यस्य तृतीया बहुवचन ‘स्रग्भिः’; ‘आमोदि-कुसुम’ इति तत्पुरुष (fragrant flowers)
अवतंसित-कुन्तलःwhose hair is decked/adorned
अवतंसित-कुन्तलः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव-तंस् (धातु) + कुन्तल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘अवतंसित’ (adorned with ear-ornaments/flowers) + ‘कुन्तल’ (hair); ‘whose hair is adorned’; विशेषण