Shloka 91
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
लिखन्तु सर्वे लोकाश्च प्रत्येकं कोटिबाहवः / सर्वे बृहस्पतिसमा वक्तारो यदि कुंभज
Transliteration
likhantu sarve lokāśca pratyekaṃ koṭibāhavaḥ / sarve bṛhaspatisamā vaktāro yadi kuṃbhaja
Translation
اے کُمبھج! اگر تمام جہانوں کے سب لوگ، ہر ایک کے کروڑوں بازو ہوں اور سب کے سب بृहسپتی کے مانند فصیح خطیب ہوں، تب بھی (اُس کی) پوری مدح و وصف ممکن نہیں۔
Word by Word
लिखन्तुlet (them) write
लिखन्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण
लोकाःworlds/people
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रत्येकम्each, individually
प्रत्येकम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial usage), अव्यय (indeclinable)
कोटिबाहवः(those) with crores of arms
कोटिबाहवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोटीनां बाहवः = having crores of arms)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
बृहस्पतिसमाःequal to Bṛhaspati
बृहस्पतिसमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुष (बृहस्पतिना समाः = equal to Bṛhaspati)
वक्तारःspeakers/orators
वक्तारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक अव्यय (conditional particle)
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; संबोधन