Shloka 68
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तस्योत्संगे समासीना तरुणादित्यपाटला / सदा षोडशवर्षा च नवयौवनदर्पिता
Transliteration
tasyotsaṃge samāsīnā taruṇādityapāṭalā / sadā ṣoḍaśavarṣā ca navayauvanadarpitā
Translation
اُن کی گود میں بیٹھی ہوئی، نوخیز آفتاب کی سی سرخی لیے؛ ہمیشہ سولہ برس کی، نوخیز جوانی کے غرور سے سرشار॥
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
उत्सङ्गेon (his) lap
उत्सङ्गे:
अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
TypeNoun
Rootउत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
समासीनāseated
समासीनā:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘seated’
तरुण-आदित्य-पाटलाrosy like the young sun
तरुण-आदित्य-पाटला:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतरुण (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + पाटल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—तरुणादित्यस्य पाटलता इव (reddish like the young sun)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
षोडश-वर्षाsixteen years old
षोडश-वर्षा:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु—षोडश वर्षाणि वयः यस्याः
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
नव-यौवन-दर्पिताproud with fresh youth
नव-यौवन-दर्पिता:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + यौवन (प्रातिपदिक) + दर्पित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—नवयौवनेन दर्पिता (proud due to fresh youth)