Shloka 96
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
मालिनी चक्रिणी प्रोक्ता मुद्रा सर्वमहाङ्कुशा / इति चिन्तामणि गृहे सर्वज्ञाद्यन्तरावधि / चक्राणि कानिचित्प्रोक्तान्यन्यान्यपि मुने शृणु
Transliteration
mālinī cakriṇī proktā mudrā sarvamahāṅkuśā / iti cintāmaṇi gṛhe sarvajñādyantarāvadhi / cakrāṇi kānicitproktānyanyānyapi mune śṛṇu
Translation
‘مالِنی’ اور ‘چکرِنی’ کہا گیا؛ مُدرَا ‘سَروَمہانکُشا’ ہے۔ یوں چِنتامَنی-گِرہ میں ‘سَروَجْنادیَنتَر’ تک کچھ چکر بیان ہوئے؛ اے مُنی، دیگر بھی سنو۔
Word by Word
मालिनीMālinī
मालिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; name/epithet
चक्रिणीCakriṇī (she who bears the cakra)
चक्रिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्रिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘one who has a cakra’
प्रोक्ताis called/declared
प्रोक्ता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘is said/called’
मुद्राMudrā
मुद्रा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सर्वमहाङ्कुशाthe all-great goad (name/epithet)
सर्वमहाङ्कुशा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-महा-अङ्कुशा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘the all-great goad’ / ‘universally great aṅkuśā’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिबोधक अव्यय (quotative/particle)
चिन्तामणि(in) Cintāmaṇi
चिन्तामणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिन्ता-मणि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (or नपुंसकलिङ्ग as name), सप्तमी (7), एकवचन (with gṛhe); proper name ‘Cintāmaṇi’
गृहेin the abode/house
गृहे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative—‘in the house/abode’
सर्वज्ञाद्यन्तरावधिup to ‘Sarvajñādyantara’
सर्वज्ञाद्यन्तरावधि:
Desha/Parimana (देश/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वज्ञ-आदि-अन्तर-अवधि (प्रातिपदिक; समास)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः = ‘up to (the one called) Sarvajñādyantara’
चक्राणिcakras (wheels/diagrams)
चक्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन
कानिचित्some
कानिचित्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootकानि-चित् (सर्वनाम + अव्यय ‘चित्’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; indefinite pronoun ‘some’
प्रोक्तानिhave been stated
प्रोक्तानि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; agrees with cakrāṇi
अन्यानिothers
अन्यानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; ‘other (ones)’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle) = ‘also/even’
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद