Shloka 68
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
तर्पयन्त्यो दिशां चक्रं सुधास्यन्दैः सुशीतलैः / तासां नामानि मत्तस्त्वमवधारय कुम्भज
Transliteration
tarpayantyo diśāṃ cakraṃ sudhāsyandaiḥ suśītalaiḥ / tāsāṃ nāmāni mattastvamavadhāraya kumbhaja
Translation
وہ نہایت ٹھنڈی امرت دھاراؤں سے سمتوں کے چکر کو تَرپت کرتی ہیں؛ اے کُنبھج! اب تم مجھ سے اُن کے نام اچھی طرح سن کر یاد کر لو۔
Word by Word
तर्पयन्त्यःsatisfying / refreshing
तर्पयन्त्यः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootतर्पयत् (तृप् धातु, णिच्; शतृ-प्रत्यय कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि शतृ (present active participle) — Nominative plural feminine
दिशाम्of the directions
दिशाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — Genitive plural
चक्रम्the circle/orbit
चक्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular neuter
सुधा-स्यन्दैःwith streams of nectar
सुधा-स्यन्दैः:
करण (Karana/करण)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक) + स्यन्द (स्यन्द् धातु/प्रातिपदिक; ‘flowing’)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सुधायाः स्यन्दाः) — Instrumental plural masculine
सु-शीतलैःvery cool
सु-शीतलैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + शीतल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारय (अतिशयेन शीतल) — Instrumental plural masculine (agreeing with स्यन्दैः)
तासाम्of those (females)
तासाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — Genitive plural (pronoun)
नामानिnames
नामानि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन — Nominative/Accusative plural neuter
मत्तःfrom me
मत्तः:
अपादान (Apādāna/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular (pronoun)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular (pronoun)
अवधारयunderstand/ascertain
अवधारय:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — Imperative 2nd sg; परस्मैपद
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक; कुम्भ+ज ‘jar-born’)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular masculine