Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्

Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī

गृहराजस्यान्तराले भित्तौ खचितदण्डकाः / रत्नप्रदीपा भास्वन्तः कोट्यर्कसदृशत्विषः / परितस्तत्र वर्तन्ते भासयन्तो गृहान्तरम्

gṛharājasyāntarāle bhittau khacitadaṇḍakāḥ / ratnapradīpā bhāsvantaḥ koṭyarkasadṛśatviṣaḥ / paritastatra vartante bhāsayanto gṛhāntaram

گھرراج کے اندرونی حصے میں دیواروں پر جڑے ہوئے ستون نما ڈنڈے ہیں؛ جواہراتی چراغ کروڑوں سورجوں جیسی روشنی سے چمکتے ہوئے چاروں طرف رہ کر اندرونی کمرے کو منور کرتے ہیں۔

gṛha-rājasyaof the palace-king (chief mansion)
gṛha-rājasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Genitive, 6th), Ekavacana; 'of the king of the house/palace'
antarālein the intervening space
antarāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootantarāla (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकliṅga (Neuter), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana; स्थानाधिकरण (locative of place)
bhittauon the wall
bhittau:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhitti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana; 'on/in the wall'
khacita-daṇḍakāḥinlaid rods
khacita-daṇḍakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkhacita (खचित, कृदन्त/ppp from √khac 'to inlay/set') + daṇḍaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana (Plural); कर्मधारयः = 'inlaid rods/posts'
ratna-pradīpāḥjewel lamps
ratna-pradīpāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootratna (प्रातिपदिक) + pradīpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; 'gem-lamps'
bhāsvantaḥshining
bhāsvantaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootbhāsvant (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; विशेषण of pradīpāḥ/daṇḍakāḥ
koṭi-arka-sadṛśa-tviṣaḥwith radiance like crores of suns
koṭi-arka-sadṛśa-tviṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootkoṭi (प्रातिपदिक) + arka (प्रातिपदिक) + sadṛśa (प्रातिपदिक) + tviṣ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; बहुपद-तत्पुरुषः = 'having a radiance like (that of) crores of suns'
paritasall around
paritas:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootparitas (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'all around'
tatrathere
tatra:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya, deictic adverb 'there'
vartanteare situated/abide
vartante:
Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootvṛt (वृत् धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; Ātmanepada
bhāsayantaḥilluminating
bhāsayantaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Concomitant action)
TypeVerb
Root√bhās (भास् धातु) + śatṛ (शतृ प्रत्यय)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; 'while illuminating'
gṛha-antaramthe interior of the house
gṛha-antaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकliṅga, Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana; कर्म (object) of bhāsayantaḥ