Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्

Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures

स्थली च पद्मरागढ्या गोपुराद्यं च तन्मयम् / तत्र चारणदेशस्थाः पूर्वदेहविनाशतः / सिद्धिं प्राप्ता महाराज्ञीचरमाम्भोजसेवकाः

sthalī ca padmarāgaḍhyā gopurādyaṃ ca tanmayam / tatra cāraṇadeśasthāḥ pūrvadehavināśataḥ / siddhiṃ prāptā mahārājñīcaramāmbhojasevakāḥ

وہ سرزمین پدمراگ کے جواہرات سے مالا مال تھی اور گوپور وغیرہ سب اسی کے نور سے معمور تھے۔ وہاں چارن دیس کے رہنے والے، پچھلے جسم کے فنا ہونے کے بعد، مہارانی کے چرن کمَل کے خادم بن کر سِدھی کو پہنچے۔

स्थलीa terrace/ground/level place
स्थली:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्थली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पद्मराग-ढ्याrich with rubies
पद्मराग-ढ्या:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपद्मराग (प्रातिपदिक) + ढ्य (प्रातिपदिक; ‘समृद्ध/युक्त’)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘पद्मरागेण ढ्या/समृद्धा’ इति तृतीया-तत्पुरुषभावः (determinative)
गोपुर-आद्यम्having gateways and the like
गोपुर-आद्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootगोपुर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); ‘गोपुरं आदिः यस्य’/‘गोपुरादि’ (having gateways etc.)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तत्-मयम्made of that / consisting of it
तत्-मयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); ‘तस्मिन् मयम्’ = made of/consisting of that
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चारण-देश-स्थाःthose dwelling in the Cāraṇa region
चारण-देश-स्थाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचारण (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘चारणानां देशे स्थाः’ (locative-tatpurusha sense)
पूर्व-देह-विनाशतःdue to the destruction of their former body
पूर्व-देह-विनाशतः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिलन्त अव्यय (ablatival adverb): ‘पूर्वदेहस्य विनाशात्’ = from the destruction of the former body
सिद्धिम्attainment/perfection
सिद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्राप्ताःhaving attained
प्राप्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन (Plural); क्रियाविशेषणरूपेण ‘प्राप्ताः’ = having attained
महा-राज्ञी-चरम-अम्भोज-सेवकाःservants of the great queen’s lotus(-feet)
महा-राज्ञी-चरम-अम्भोज-सेवकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक) + चरम (प्रातिपदिक) + अम्भोज (प्रातिपदिक) + सेवक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुपद-तत्पुरुषः: ‘महाराज्ञ्याः चरमाम्भोजस्य सेवकाः’ = servants of the queen’s last/ultimate lotus(-feet)