Shloka 72
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
नत्वा च तां महेशानीं तद्भक्तव्याधिमर्दनम् / विधातुं त्रिषु लोकेषु नियुक्ताः स्वपदं ययुः
Transliteration
natvā ca tāṃ maheśānīṃ tadbhaktavyādhimardanam / vidhātuṃ triṣu lokeṣu niyuktāḥ svapadaṃ yayuḥ
Translation
مہیشانی کو سجدۂ تعظیم کر کے، اس کے بھکتوں کی بیماریوں کو تینوں لوکوں میں مٹانے پر مامور ہو کر وہ اپنے مقام کو چلے گئے۔
Word by Word
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having bowed’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
महेशानीम्Maheśānī (consort of Maheśa)
महेशानीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहेशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्-भक्त-व्याधि-मर्दनम्the destruction of the devotees’ diseases
तत्-भक्त-व्याधि-मर्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + मर्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘तस्याः भक्तानां व्याधीनां मर्दनम्’ (disease-destruction of her devotees)
विधातुम्to accomplish
विधातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): ‘to accomplish/arrange’
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
नियुक्ताःappointed
नियुक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणं (ते) ‘appointed/commissioned’
स्व-पदम्to their own abode
स्व-पदम्:
Gati-Karma (गति-कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (गत्यर्थे कर्म), एकवचन; कर्मधारय: ‘स्वं पदम्’
ययुःthey went
ययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन