Shloka 37
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
परार्धाधिकसंख्यातपरिवारसमृद्धिभिः / पर्वस्थानेषु सर्वेषु पालितः सर्वतो दिशम्
Transliteration
parārdhādhikasaṃkhyātaparivārasamṛddhibhiḥ / parvasthāneṣu sarveṣu pālitaḥ sarvato diśam
Translation
پراردھ سے بھی زیادہ تعداد والے لشکر و خاندان کی فراوانی کے سبب، وہ ہر پرَو-مقام پر ہر سمت سے محفوظ و نگہبان تھا۔
Word by Word
परार्ध-अधिक-संख्यात-परिवार-समृद्धिभिःwith abundances of retinue numbered beyond a para-ardha
परार्ध-अधिक-संख्यात-परिवार-समृद्धिभिः:
Karana/Saha (करण/सह)
TypeNoun
Rootपरार्ध (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक) + संख्यात (प्रातिपदिक; संख्या/ख्या-धातु से) + परिवार (प्रातिपदिक) + समृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (समृद्धि), तृतीया (3), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘परार्धाधिकसंख्यातः परिवारः यस्याः/यस्य’ इति समृद्धयः (with prosperities/abundances of retinue numbered beyond a para-ardha)
पर्व-स्थानेषुin the segment-locations
पर्व-स्थानेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्व (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; तत्पुरुषः (in the segment-positions)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; विशेषण (qualifying parvasthāneṣu)
पालितःwas protected/guarded
पालितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (protected/guarded)
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; दिगर्थे (direction as object of extension)